HPV (Human Papillomavirus / İnsan Papilloma Virüsü), deri ve mukozaları enfekte edebilen çok geniş bir virüs grubudur. HPV oldukça yaygındır ve cinsel olarak aktif kişilerin önemli bir bölümü yaşamlarının bir döneminde HPV ile karşılaşabilir.
Ancak HPV pozitif olmak; genital siğil olmak veya kanser olmak anlamına gelmez.
HPV’nin farklı tipleri farklı sonuçlara yol açabilir. Bazıları genital siğillerle ilişkiliyken bazı yüksek riskli tiplerin uzun süre kalıcı olması belirli kanserlerin gelişme riskini artırabilir. HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü ise herhangi bir belirti oluşturmadan bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir ve zaman içerisinde saptanamaz hale gelir.
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- HPV tek bir virüs tipi değildir.
- HPV enfeksiyonu son derece yaygındır.
- HPV taşıyan birçok kişinin hiçbir belirtisi olmaz.
- HPV bulunması kişinin mutlaka genital siğili olacağı anlamına gelmez.
- Genital siğile yol açan tiplerle kanser açısından yüksek risk taşıyan tipler genellikle farklıdır.
- HPV kadınları ve erkekleri etkileyebilir.
- HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi eden bir ilaç değildir; temel amacı belirli HPV tiplerine karşı yeni enfeksiyonları önlemektir. (Dünya Sağlık Örgütü)
HPV Nasıl Bulaşır?
Genital HPV esas olarak enfekte deri veya mukozayla yakın cinsel temas yoluyla bulaşır.
Bulaşma için mutlaka penetratif cinsel ilişki olması gerekmez. Genital-genital temasın yanı sıra vajinal, anal veya oral cinsel temas sırasında da bulaşabilir.
Prezervatif HPV’den Tamamen Korur mu?
Prezervatif HPV bulaşma riskini azaltabilir ancak HPV prezervatifin kaplamadığı genital deri alanlarından da bulaşabildiği için tam koruma sağlamaz.
Bu, prezervatif kullanımının değersiz olduğu anlamına gelmez; yalnızca HPV açısından korumanın mutlak olmadığını bilmek gerekir.
HPV Ne Zaman Bulaştığını Anlayabilir miyim?
Çoğu zaman hayır.
HPV enfeksiyonu uzun süre belirti vermeden bulunabilir. Bu nedenle bugün HPV veya genital siğil saptanması, enfeksiyonun yakın zamanda edinildiğini göstermez.
Dolayısıyla HPV’nin:
- “Kimden bulaştığını?”
- “Tam olarak ne zaman bulaştığını?”
çoğu durumda tıbben belirlemek mümkün değildir.
Bu bilgi özellikle çiftlerde gereksiz suçlama ve kaygının önüne geçmek açısından önemlidir.
HPV Belirtileri Nelerdir?
Çoğu HPV enfeksiyonu hiçbir belirti oluşturmaz.
Bazı düşük riskli tipler genital siğillere yol açabilir.
Yüksek riskli HPV enfeksiyonları ise genellikle kişinin görebileceği bir “HPV belirtisi” oluşturmaz. Bu nedenle kanser öncüsü değişikliklerin değerlendirilmesi, uygun kişilerde ilgili tarama programlarıyla yapılır.
Genital Siğil Yapan HPV Kanser Yapar mı?
Burada iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir.
Genital siğillerin yaklaşık %90’ı HPV 6 ve HPV 11 ile ilişkilidir. Bunlar düşük onkojenik riskli tiplerdir.
Buna karşılık HPV 16, 18 ve diğer bazı tipler yüksek riskli HPV grubundadır ve kalıcı enfeksiyon durumunda serviks başta olmak üzere anal, vulvar, vajinal, penil ve bazı orofaringeal kanserlerle ilişkilidir.
Bu nedenle:
“HPV = kanser” ❌
“Genital siğil = kanser başlangıcı” ❌
gibi ifadeler doğru değildir.
HPV Vücuttan Tamamen Temizlenir mi?
Çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir ve 1–2 yıl içerisinde saptanamaz hale gelir.
Ancak HPV’nin biyolojisi nedeniyle “negatifleşme”, “viral klirens”, latent enfeksiyon ve yeniden saptanabilirlik kavramları daha karmaşıktır.
Hasta açısından en doğru mesaj:
HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü kalıcı hastalığa dönüşmez.
HPV’nin İlacı Var mı?
HPV virüsünü vücuttan ortadan kaldırdığı kanıtlanmış rutin bir antiviral ilaç yoktur.
Tedavi HPV’nin oluşturduğu hastalığa yöneliktir.
Örneğin genital siğil varsa siğiller tedavi edilebilir. Ancak görünür siğilin ortadan kaldırılması HPV’nin o anda tamamen eradike edildiği anlamına gelmez. CDC de mevcut siğil tedavilerinin HPV enfektivitesini muhtemelen ortadan kaldırmadığını vurgulamaktadır. (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri)
Bu nedenle internette satılan:
“HPV’yi vücuttan temizleyen ilaç / takviye / kür”
iddialarına temkinli yaklaşmak gerekir.
HPV Aşısı Ne İşe Yarar?
HPV aşıları belirli HPV tipleriyle yeni enfeksiyonların önlenmesini amaçlar.
Aşılar canlı HPV içermez ve HPV enfeksiyonuna yol açamaz. Güncel aşılar özellikle kanserle ilişkili yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlar; bazıları genital siğillerin büyük bölümünden sorumlu HPV 6 ve 11’e karşı da koruma sağlar. (Dünya Sağlık Örgütü)
Aşı mevcut genital siğili ortadan kaldıran bir tedavi değildir.
Ancak kişinin daha önce HPV ile karşılaşmış olması, otomatik olarak aşıdan hiçbir yarar görmeyeceği anlamına da gelmez; yaş, önceki aşılama ve kişisel durum birlikte değerlendirilmelidir.
Erkeklerde HPV Önemli midir?
Evet.
HPV yalnızca kadınları ilgilendiren bir enfeksiyon değildir.
Erkeklerde genital siğillere yol açabileceği gibi bazı yüksek riskli HPV tipleri penil, anal ve orofaringeal kanserlerle de ilişkilidir.
Dolayısıyla HPV’yi yalnızca “rahim ağzı kanseri virüsü” şeklinde anlatmak eksiktir.
Partnerimde HPV Varsa Ne Yapmalıyım?
Öncelikle HPV’nin son derece yaygın olduğunu ve enfeksiyonun ne zaman edinildiğinin çoğu zaman belirlenemeyeceğini bilmek önemlidir.
Partner değerlendirmesi kişinin cinsiyetine, mevcut lezyonlara, yaşına, aşı durumuna ve ilgili tarama gereksinimlerine göre değişebilir.
HPV tanısı tek başına yakın zamanda sadakatsizlik olduğunun kanıtı değildir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Genital bölgede yeni bir kabarıklık veya siğil fark edildiğinde, lezyonun ne olduğundan emin olunamadığında, kanama veya ülserasyon gibi atipik değişiklikler olduğunda ya da HPV ile ilgili kişisel risk ve takip konusunda belirsizlik varsa değerlendirme uygun olur.
Kadınlarda servikal tarama gereksinimi dermatolojik genital muayeneden ayrı bir konudur ve ilgili kadın hastalıkları/tarama programları çerçevesinde sürdürülmelidir.
Sık Sorulan Sorular
HPV Bulaşıcı mı?
Evet. Genital HPV yakın cinsel temasla bulaşabilir.
HPV Tuvaletten Bulaşır mı?
Genital HPV için temel bulaş yolu yakın cinsel deri/mukoza temasıdır. Tuvalet gibi yüzeyleri ana bulaş yolu olarak göstermek doğru değildir.
HPV Öpüşmeyle Bulaşır mı?
HPV’nin bulaşması enfekte bölge ve temas biçimine bağlıdır. Genital HPV açısından temel bulaş yolu genital/cinsel temastır; oral HPV ise oral cinsel temas dahil farklı yakın temaslarla ilişkili olabilir.
HPV Varsa Kesin Siğil Çıkar mı?
Hayır.
Genital Siğilim Varsa Kanser Olur muyum?
Genital siğillerin büyük bölümü düşük riskli HPV 6 ve 11 ile ilişkilidir. Kanser riskiyle ilişkili HPV tipleri farklı bir gruptur. (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri)
HPV Aşısı HPV’yi Tedavi Eder mi?
Hayır. Mevcut profilaktik aşıların amacı mevcut enfeksiyonu tedavi etmek değil, belirli HPV tipleriyle gelecekteki enfeksiyonları önlemektir. (Dünya Sağlık Örgütü)
Dr. Utkan Kızıltaç’ın Klinik Notu
HPV tanısı hastalarda gereğinden fazla korku ve bazen ilişkilerde ciddi kaygı yaratabiliyor. İlk yapılması gereken HPV ile genital siğili, düşük riskli HPV tipleriyle yüksek riskli tipleri birbirinden ayırmaktır. HPV’nin çok yaygın olması ve enfeksiyonun ne zaman edinildiğinin çoğu zaman belirlenememesi, hastaya doğru şekilde anlatılması gereken en önemli noktalardan biridir.
Bilimsel Kaynaklar
- CDC — Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines: Human Papillomavirus (HPV) Infection.
- CDC — Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021.
Tıbbi içerik: Dr. Utkan Kızıltaç, Dermatoloji Uzmanı