İçerik sahibi / Yazar: Uzm. Dr. Utkan Kızıltaç — Dermatoloji Uzmanı
Son tıbbi gözden geçirme ve güncelleme: 10 Eylül 2026
Kaşıntı nedir?
Kaşıntı, deride kaşıma isteği oluşturan bir duyudur. Tek bir bölgede sınırlı olabileceği gibi vücudun geniş bir bölümünü de etkileyebilir. Altı haftadan uzun süren kaşıntı kronik pruritus olarak tanımlanır.
Kaşıntı tek başına bir hastalık değildir. Deri hastalıklarının belirtisi olabileceği gibi bazı kişilerde belirgin bir deri hastalığı olmadan da ortaya çıkabilir. Uzun süren veya nedeni açıklanamayan kaşıntıda amaç yalnızca semptomu azaltmak değil, altta yatan nedeni belirlemektir.
Kaşıntının nedenleri nelerdir?
Atopik dermatit ve diğer egzama türleri
Kontakt dermatit
Ürtiker
Seboreik dermatit
Psoriasis
Uyuz
Mantar enfeksiyonları
Kuru deri
Böcek ısırıkları
Cilt kuruluğu
Özellikle kış aylarında, ileri yaşlarda, çok sık ve sıcak duş alanlarda veya cilt bariyerini bozan temizleyiciler kullananlarda kuruluk tek başına belirgin kaşıntıya neden olabilir.
Sistemik hastalıklar
Özellikle yaygın, uzun süren ve deride belirgin bir primer döküntü bulunmayan kaşıntıda bazı sistemik hastalıklar değerlendirmeye alınabilir. Böbrek hastalıkları, bazı karaciğer ve safra yolu hastalıkları, tiroid hastalıkları, demir eksikliği ve bazı hematolojik hastalıklar bunlar arasındadır.
Her hastada geniş bir test paneli yapılması gerekmez. İncelemeler öykü ve dermatolojik muayeneye göre planlanır.
İlaçlar, sinir sistemi ve stres
Yeni başlanan veya dozu değiştirilen bazı ilaçlar kaşıntıya ya da kaşıntılı döküntülere neden olabilir. Bazı nörolojik durumlarda kaşıntı belirli bir bölgede ortaya çıkabilir; yanma, batma, uyuşma veya karıncalanma eşlik edebilir.
Stres bazı kaşıntılı deri hastalıklarını kötüleştirebilir. Bununla birlikte uzun süren kaşıntıyı yalnızca strese bağlamak doğru değildir.
Kaşıntının değerlendirilmesinde nelere bakılır?
- Kaşıntı ne zamandır devam ediyor?
- Tek bir bölgede mi, tüm vücutta mı?
- Gece artıyor mu?
- Evde başka kaşınan kişiler var mı?
- Kaşıntıyla birlikte döküntü var mı?
- Döküntü kaşıntıdan önce mi başladı?
- Yeni ilaç, kozmetik veya temizlik ürünü kullanıldı mı?
- Sıcaklık, duş veya terlemeyle artıyor mu?
- Ateş, kilo kaybı veya gece terlemesi gibi başka belirtiler eşlik ediyor mu?
Kaşıntıda hangi testler yapılabilir?
Her hastaya aynı laboratuvar testlerini yapmak gerekmez. Gerekli görülen kişilerde tam kan sayımı, demir parametreleri, böbrek fonksiyonları, karaciğer fonksiyonları, tiroid testleri ve klinik şüpheye göre başka incelemeler planlanabilir.
Amaç rastgele test yapmak değil, hastanın klinik özelliklerine göre hedeflenmiş değerlendirme yapmaktır.
Kaşıntıda alerji testi gerekir mi?
Her kaşıntı hastasına alerji testi yapılması gerekmez. Belirli maddelerle temas sonrasında tekrarlayan egzama veya alerjik kontakt dermatit düşünülüyorsa yama testi (patch test) kullanılabilir.
Prick testi ise daha çok İmmünoglobulin E (IgE) aracılı ani tip alerjik reaksiyonların değerlendirilmesinde kullanılır. Tek başına uzun süreli ve nedeni belirsiz kaşıntının rutin testi değildir.
Kaşıntı nasıl tedavi edilir?
Tedavi kaşıntının nedenine göre değişir. Hastaya göre nemlendiriciler, uygun topikal tedaviler, antihistaminikler, fototerapi, nöropatik kaşıntıya yönelik ilaçlar ve bazı sistemik kaşıntı tedavileri kullanılabilir.
Her kaşıntı histamin aracılı değildir. Bu nedenle antihistaminikler bazı kaşıntı türlerinde etkiliyken bazı kronik kaşıntı tablolarında sınırlı fayda gösterebilir.
Kaşıntıyı azaltmak için günlük yaşamda neler yapılabilir?
- Çok sıcak ve uzun duşlardan kaçınmak
- Parfümlü veya tahriş edici temizleyicileri azaltmak
- Düzenli nemlendirici kullanmak
- Aşırı sıcak ortamlardan kaçınmak
- Cildi tahriş edecek şekilde kaşımamaya çalışmak
- İrritan kumaşlardan kaçınmak
Ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?
- Kaşıntı birkaç haftadan uzun sürüyorsa
- Altı haftayı aşarak kronik hale geldiyse
- Tüm vücudu etkiliyorsa
- Geceleri uykuyu bozuyorsa
- Belirgin döküntü olmadan devam ediyorsa
- Ciltte yara veya enfeksiyon gelişiyorsa
- Evde başka kişilerde de benzer kaşıntı varsa
- Yeni bir ilaç sonrasında başladıysa
- Kilo kaybı, ateş veya gece terlemesi eşlik ediyorsa
Sık Sorulan Sorular
Kaşıntı her zaman alerji midir?
Hayır. Egzama, kuru deri, uyuz, ürtiker, mantar enfeksiyonları, bazı ilaçlar, nörolojik durumlar ve bazı sistemik hastalıklar da kaşıntıya neden olabilir.
Gece artan kaşıntı uyuz anlamına mı gelir?
Hayır. Uyuzda gece artan kaşıntı sık görülür ancak tek başına tanı koydurmaz.
Antihistaminik her kaşıntıda işe yarar mı?
Hayır. Kaşıntının mekanizmasına göre tedavi değişir.
Dermatolog Notu
Uzun süren kaşıntıda hedef yalnızca kaşıntıyı baskılamak değil, deride primer bir hastalık bulunup bulunmadığını ve sistemik neden olasılığını birlikte değerlendirmektir.
Bilimsel Kaynaklar
1. Weisshaar E, Müller S, Szepietowski JC, ve ark. European S2k Guideline on Chronic Pruritus. Acta Dermato-Venereologica. 2025;105:adv44220. PMID: 40843597. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40843597/
2. Ständer S, ve ark. S2k guideline: Diagnosis and treatment of chronic pruritus. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft. 2022. PMID: 36252071. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36252071/
Dermatolojik değerlendirme için iletişime geçin
Kaşıntının nedeni kişiden kişiye değişebilir. Muayene ve değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.
Dermatoloji Muayenesi ve Randevu
Kaşıntı şikâyetiniz için dermatolojik değerlendirme ve randevu hakkında bilgi alabilirsiniz.
