El Egzaması: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
El Egzaması: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
İçerik sahibi / Yazar: Uzm. Dr. Utkan Kızıltaç — Dermatoloji Uzmanı
Son tıbbi gözden geçirme ve güncelleme: 10 Eylül 2026
El egzaması nedir?
El egzaması, ellerde kızarıklık, kuruluk, çatlama, kaşıntı, yanma ve bazen su dolu küçük kabarcıklarla seyreden inflamatuvar bir deri hastalığıdır. Tek bir nedeni yoktur; cilt bariyerinin bozulması, irritan temaslar, alerjik kontakt dermatit ve atopik yatkınlık birlikte rol oynayabilir.
El egzamasının belirtileri nelerdir?
Kuruluk ve gerginlik
Kızarıklık
Pullanma
Kaşıntı
Yanma veya hassasiyet
Derin ve ağrılı çatlaklar
Kabuklanma
Küçük su dolu kabarcıklar
Uzun süren olgularda deride kalınlaşma
El egzaması neden olur?
Sık su ve deterjan teması, temizlik ürünleri, dezenfektanlar, çözücüler, uzun süre eldiven kullanımı, alerjik kontakt dermatit, atopik yatkınlık ve mesleki temaslar önemli nedenlerdir.
Her el egzaması alerji midir?
Hayır. El egzamasının önemli bir bölümü irritan kontakt dermatitle ilişkilidir. Bununla birlikte bazı kişilerde alerjik kontakt dermatit de tabloya eşlik edebilir.
El egzamasında yama testi gerekir mi?
Her hastaya gerekmeyebilir. Ancak kronik, tekrarlayan veya nedeni açıklanamayan el egzamasında kontakt alerjinin araştırılması önemli olabilir. Yama testi gecikmiş tip kontakt alerjilerin değerlendirilmesinde kullanılır.
El egzaması nasıl teşhis edilir?
Tanıda dermatolojik muayene ve ayrıntılı öykü birlikte değerlendirilir. Meslek, suyla temas, deterjan ve dezenfektanlar, eldiven, kozmetikler, iş yerindeki kimyasallar, atopik dermatit öyküsü ve belirli temaslarla alevlenme sorgulanır.
El egzaması nasıl tedavi edilir?
Tedavinin en önemli basamaklarından biri cilt bariyerini bozan temasların azaltılmasıdır. Düzenli yoğun nemlendirici, irritan temasların azaltılması, uygun eldiven, topikal kortikosteroidler, diğer topikal antiinflamatuvar tedaviler, dirençli olgularda fototerapi ve seçilmiş ağır olgularda sistemik tedaviler kullanılabilir.
El egzamasında kortizonlu krem zararlı mıdır?
Topikal kortikosteroidler uygun güçte, uygun bölgede ve uygun süreyle kullanıldığında önemli tedavi araçlarıdır. Kontrolsüz ve uzun süreli kullanım uygun değildir.
Nemlendirici neden önemlidir?
Cilt bariyeri bozulmuştur. Nemlendiriciler kuruluğu azaltmanın yanında bariyer fonksiyonunu destekler ve irritanlara karşı hassasiyeti azaltabilir.
Eldiven kullanmak el egzamasını düzeltir mi?
Doğru kullanıldığında koruyucu olabilir; ancak uzun süreli eldiven kullanımı terleme ve oklüzyon nedeniyle egzamanın kötüleşmesine de yol açabilir.
El egzaması bulaşıcı mıdır?
Hayır. Ancak mantar enfeksiyonu gibi bazı bulaşıcı hastalıklar elde egzama benzeri görünüm oluşturabilir.
El egzaması tamamen geçer mi?
Bazı hastalarda tetikleyici ortadan kaldırıldığında tamamen düzelebilir; bazı kişilerde ise tekrarlama eğilimi vardır.
Günlük yaşamda nelere dikkat edilmelidir?
Gereksiz ve çok sık el yıkamaktan kaçınmak
Çok sıcak su yerine ılık su tercih etmek
Tahriş edici sabun ve temizleyicileri azaltmak
El yıkandıktan sonra nemlendirici uygulamak
Ev işi ve ıslak işlerde uygun eldiven kullanmak
Temizlik ürünleriyle doğrudan temastan kaçınmak
Ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?
El egzaması birkaç haftadan uzun sürüyorsa
Sık tekrarlıyorsa
Ağrılı ve derin çatlaklar gelişiyorsa
İş yapmayı veya günlük yaşamı etkiliyorsa
Tedaviye rağmen düzelmiyorsa
Yalnızca bir elde belirginse
Meslekle ilişkili görünüyorsa
Alerjik kontakt dermatit olasılığı varsa
Sık Sorulan Sorular
El egzaması deterjandan olur mu? Olabilir.
El egzaması alerji testiyle anlaşılır mı? Her zaman değil; alerjik kontakt dermatit düşünülüyorsa yama testi yardımcı olabilir.
El egzamasında prick testi gerekir mi? Genellikle temel test değildir. Prick testi İmmünoglobulin E (IgE) aracılı ani tip alerjiler için farklı amaçla kullanılır.
El egzaması mantarla karışabilir mi? Evet.
Dermatolog Notu
Kronik el egzamasında yalnızca mevcut kızarıklık ve çatlakları tedavi etmek yeterli olmayabilir. Hastanın günlük temaslarını, mesleğini, cilt bariyerini ve olası kontakt alerjileri birlikte değerlendirmek tekrarlayan hastalığın kontrolünde önem taşır.
Bilimsel Kaynaklar
1. Thyssen JP, Schuttelaar MLA, Alfonso JH, ve ark. Guidelines for diagnosis, prevention, and treatment of hand eczema. Contact Dermatitis. 2022;86(5):357–378. PMID: 34971008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34971008/
2. Bauer A, Brans R, Brehler R, ve ark. S2k guideline diagnosis, prevention, and therapy of hand eczema. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft. 2023;21(9):1054–1074. PMID: 37700424. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37700424/
3. Amerikan Dermatoloji Akademisi (American Academy of Dermatology, AAD). Dry, scaly, and painful hands could be hand eczema. https://www.aad.org/public/diseases/eczema/types/hand-eczema
Dermatoloji Muayenesi ve Randevu
El Egzaması için dermatolojik değerlendirme ve randevu hakkında bilgi alabilirsiniz.
Bu sayfada
- El egzaması nedir?
- El egzamasının belirtileri nelerdir?
- El egzaması neden olur?
- Her el egzaması alerji midir?
- El egzamasında yama testi gerekir mi?
- El egzaması nasıl teşhis edilir?
- El egzaması nasıl tedavi edilir?
- El egzamasında kortizonlu krem zararlı mıdır?
- Nemlendirici neden önemlidir?
- Eldiven kullanmak el egzamasını düzeltir mi?
- El egzaması bulaşıcı mıdır?
- El egzaması tamamen geçer mi?
- Günlük yaşamda nelere dikkat edilmelidir?
- Ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?
- Sık Sorulan Sorular
- Dermatolog Notu
- Bilimsel Kaynaklar