Wood lambası nasıl çalışır?

Wood lambası yaklaşık 365 nm civarında UVA ışığı ve özel filtre kullanarak cilt yüzeyindeki bazı maddelerin görünür floresans vermesini sağlar. Muayene karanlık bir odada yapılır ve değerlendirme genellikle birkaç dakika sürer.

Cihazın gösterdiği renkler doğrudan “hastalık adı” değildir. Kozmetik ürünler, tekstil lifleri, sabun kalıntıları ve bazı topikal maddeler de floresans oluşturabilir. Bu nedenle klinik bulgularla birlikte yorumlanır.

Melazmada ne gösterir?

Bazı melazma hastalarında epidermal pigment Wood ışığında daha belirgin kontrast gösterebilir. Ancak klasik “epidermal/dermal/karma” sınıflamasını yalnız Wood lambasına dayanarak kesinleştirmek güncel pratikte yeterli değildir.

Özellikle daha koyu fototiplerde kontrast sınırlı olabilir; dermal ve karma pigmentasyonun ayrımı güvenilir olmayabilir. Tedavi seçimi de yalnız pigmentin tahmini derinliğine değil, tanıya, fototipe, tetikleyicilere, önceki tedavilere ve nüks riskine göre yapılır.

Vitiligoda neden kullanılır?

Wood lambası depigmente alanların kontrastını artırarak erken veya hafif vitiligo odaklarının sınırlarını daha görünür hale getirebilir. Özellikle açık tenli hastada normal ışıkta zor seçilen alanlarda yardımcı olabilir.

Bununla birlikte beyaz görünen her lezyon vitiligo değildir. Pityriasis alba, postinflamatuvar hipopigmentasyon ve tinea versicolor gibi durumlar ayırıcı tanıda değerlendirilir.

Mantar enfeksiyonlarının hepsi parlar mı?

Hayır. Dermatofitlerin büyük bölümü karakteristik floresans vermez. Bazı Microsporum türlerinin neden olduğu tinea capitis yeşilimsi floresans gösterebilirken, Trichophyton türlerinin önemli kısmı göstermeyebilir.

Bu nedenle Wood lambasının negatif olması mantar enfeksiyonunu dışlamaz. Klinik şüphe varsa KOH mikroskopisi, kültür veya başka uygun testler kullanılabilir.

Eritrazmada ne görülür?

Corynebacterium minutissimum ile ilişkili eritrazmada porfirin üretimine bağlı mercan-kırmızısı floresans görülebilir. Bu bulgu özellikle kasık, koltuk altı ve parmak arası gibi kıvrım bölgelerinde mantar ile eritrazma ayırıcı tanısında yardımcı olabilir.

Ancak yakın zamanda yıkanma veya topikal ürünler floresansı azaltabilir. Bulgular klinik muayeneyle birlikte değerlendirilmelidir.

Tinea versicolorda kullanılır mı?

Malassezia ile ilişkili tinea versicolorda sarımsı, bakırımsı veya değişken floresans bildirilebilir; ancak her lezyonda görülmez. Bu nedenle test duyarlılığı sınırlıdır ve negatif sonuç hastalığı dışlamaz.

Tipik klinik görünümde tanı çoğu zaman muayene ile konabilir; belirsizlik varsa deri kazıntısı ve KOH incelemesi daha doğrudan doğrulama sağlayabilir.

Muayeneden önce ne yapılmalı?

İncelenecek alanda makyaj, deodorant, krem, lif veya sabun kalıntısı yanlış floresansa neden olabilir. Mümkünse bölgenin temiz olması yararlıdır. Cihazın gözlere doğrudan tutulmaması ve karanlık ortamda uygun mesafeden kullanılması gerekir.

Hastanın özel bir “hazırlık tedavisi” uygulaması gerekmez. Mevcut reçeteli tedaviler kendi kendine kesilmemelidir.

Wood lambası biyopsinin veya dermoskopinin yerini tutar mı?

Hayır. Pigmente bir lezyonun malignite açısından değerlendirilmesi gerekiyorsa dermoskopi ve gerektiğinde histopatoloji önceliklidir. Wood lambası melanomu dışlayan bir test değildir.

Benzer şekilde mantar şüphesinde floresans yardımcı olsa da KOH/kültürün yerini her durumda tutmaz. En doğru kullanımı, doğru klinik soruya ek bilgi sağlayan yardımcı muayene aracıdır.

Wood lambası tedavi seçimini tek başına belirler mi?

Hayır. Melazmada lazer/peeling seçimi, vitiligoda tedavi kararı veya enfeksiyonda antifungal seçimi yalnız Wood lambası görüntüsüne göre yapılmaz. Test, tanısal bütünün küçük bir parçasıdır.

“Wood lambasında derin çıktı, bu yüzden şu lazer gerekir” gibi otomatik algoritmalar gereğinden fazla basitleştiricidir.

Sık Sorulan Sorular

1. Wood lambası nedir?

Karanlık ortamda UVA ağırlıklı ışıkla cilt ve saçın floresans özelliklerini değerlendiren yardımcı tanı aracıdır.

2. Wood lambası acıtır mı?

Hayır; non-invaziv ışık muayenesidir.

3. Her mantar Wood lambasında parlar mı?

Hayır.

4. Melazmanın derinliğini kesin gösterir mi?

Hayır; özellikle koyu fototip ve karma pigmentasyonda sınırlıdır.

5. Vitiligoda kullanılabilir mi?

Evet; depigmente alanların kontrastını artırabilir.

6. Eritrazmada hangi renk görülebilir?

Karakteristik mercan-kırmızısı floresans görülebilir.

7. Wood lambası biyopsinin yerini tutar mı?

Hayır.

8. Makyaj veya krem sonucu etkiler mi?

Evet; bazı ürünler yanlış floresans oluşturabilir.