Hyalüronidaz nedir?

Hyalüronidaz, hyalüronik asidi parçalayan bir enzimdir.

Hyalüronik asit dolgular çapraz bağlı HA moleküllerinden oluşur. Hyalüronidaz bu yapının parçalanmasını hızlandırarak dolgunun azaltılmasına veya uygun koşullarda çözülmesine yardımcı olur.

Bu özellik HA dolguların önemli avantajlarından biridir: gerektiğinde enzimatik olarak geri döndürülebilir olmaları.

Ancak hyalüronidazın estetik tıptaki kullanım protokolleri her endikasyon için aynı değildir ve birçok ülkede estetik dolgu çözme amacıyla kullanımı ruhsat dışı olabilir. Güncel literatür de farklı ürünler ve klinik durumlar arasında standartlaştırılmış tek bir doz protokolü bulunmadığını vurgulamaktadır.

Hyalüronidaz hangi dolguları eritir?

Temel olarak hyalüronik asit dolgular üzerinde etkilidir.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Hyalüronidaz;

• kalsiyum hidroksiapatit (CaHA),
• poli-L-laktik asit (PLLA),
• polikaprolakton (PCL),
• kalıcı dolgu materyalleri

için HA dolguda olduğu gibi bir “eritme enzimi” değildir.

Bu nedenle daha önce başka bir klinikte dolgu yaptırmış ancak ürünün ne olduğunu bilmeyen hastada doğrudan hyalüronidaz uygulamak yerine öncelikle hangi materyalin bulunduğunu anlamaya çalışmak gerekir.

Gerektiğinde ultrasonografi bu değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Dolgu hangi durumlarda eritilebilir?

Hyalüronik asit dolgunun eritilmesi farklı nedenlerle düşünülebilir.

Bunlar arasında:

• fazla dolgu yapılması,
• aşırı projeksiyon veya hacim,
• asimetri,
• dolgunun istenmeyen bir anatomik bölgede bulunması,
• migrasyon,
• yüzeyel yerleşim,
• bazı kontur düzensizlikleri,
• HA ile ilişkili bazı nodüller,
• göz altında kronik veya tekrarlayan ödem,
• hastanın artık dolguyu istememesi

bulunabilir.

Ancak her problemde çözüm bütün dolguyu eritmek değildir.

Bazı hastalarda yalnız problem oluşturan bölümün kontrollü biçimde azaltılması daha doğru olabilir.

Dolgunun tamamını eritmek gerekir mi?

Hayır.

Elektif dolgu düzeltmesinde amaç çoğu zaman “ne kadar çok hyalüronidaz, o kadar iyi” değildir.

Örneğin dudakta küçük bir düzensizlik varsa bütün dudak dolgusunu ortadan kaldırmak gerekmeyebilir.

Benzer şekilde göz altında fazla veya yanlış yerleşmiş bir HA dolgu belirli bir bölgede problem yaratıyorsa kontrollü azaltma düşünülebilir.

Ancak çok sayıda farklı seansta, farklı ürünlerle yapılmış ve anatomik olarak yayılmış dolgularda durum daha karmaşık olabilir.

Bu nedenle hyalüronidaz uygulaması da dolgu enjeksiyonu gibi anatomik ve ürün bilgisi gerektiren bir işlemdir.

Tek seansta bütün dolgu erir mi?

Her zaman değil.

Sonuç;

• kullanılan dolgunun özelliklerine,
• çapraz bağ yapısına,
• dolgunun miktarına,
• ne kadar zaman önce uygulandığına,
• bulunduğu anatomik düzleme,
• kullanılan hyalüronidaz preparatına,
• uygulanan enzim miktarına

göre değişebilir.

Bazı dolgular hyalüronidaza diğerlerinden daha dirençli olabilir.

Bu nedenle elektif uygulamalarda klinik yanıt değerlendirilerek ek tedavi gerekebilir. Güvenli kullanım kılavuzları da hyalüronidaz dozunun endikasyon ve dolgu özelliklerine göre değiştiğini vurgulamaktadır.

Dolgu eritildikten sonra sonuç hemen belli olur mu?

Hyalüronidazın enzimatik etkisi hızlı başlayabilir; ancak hastanın aynada gördüğü sonuç aynı anda nihai sonuç olmayabilir.

Çünkü enjeksiyonun kendisi:

• ödem,
• kızarıklık,
• hassasiyet

oluşturabilir.

Dolayısıyla elektif eritme sonrasında yeni yüz konturunu veya dudak hacmini değerlendirmek için dokunun sakinleşmesine zaman tanımak gerekebilir.

Bu nedenle eritme işleminden hemen sonra “fazla eridi” veya “hiç erimedi” sonucuna varmak yanıltıcı olabilir.

Hyalüronidaz kendi hyalüronik asidimizi de parçalar mı?

Hyalüronidaz yalnız enjekte edilmiş dolgu materyalini moleküler olarak tanıyıp onu seçen bir enzim değildir; dokudaki doğal hyalüronik asidi de geçici olarak etkileyebilir.

Ancak vücudun doğal HA’sı sürekli metabolize edilip yeniden üretilmektedir.

Elektif estetik kullanımda önemli olan, bu biyolojik özelliği bilerek gereksiz ve kontrolsüz miktarda hyalüronidaz kullanmamaktır.

“Dolgu eritildiğinde yüzdeki bütün doğal hyalüronik asit kalıcı olarak yok olur” şeklindeki ifadeler ise biyolojik mekanizmayı doğru yansıtmaz.

Dolgu eritmek cildi çökertir mi?

Bazı hastalar eritme sonrasında yüzlerinin veya dudaklarının eskisinden daha boş göründüğünü düşünebilir.

Bunun birkaç nedeni olabilir.

Örneğin uzun süre fazla dolgu ile yaşamış bir kişi, dolgu azaltıldığında kendi doğal anatomisini artık “çökük” olarak algılayabilir.

Ayrıca:

• başlangıçtaki yaşa bağlı hacim kaybı,
• dolgu öncesinde mevcut anatomik eksiklik,
• dolgunun dokuyu uzun süre desteklemiş olması,
• işlem sonrası geçici ödem değişiklikleri

görünümü etkileyebilir.

Bu nedenle dolgu eritildikten hemen sonra yeni dolgu planlamak yerine bazı hastalarda dokunun yeniden değerlendirilmesi daha doğru olabilir.

Dudak dolgusu neden eritilir?

Dudakta hyalüronidazın elektif kullanım nedenleri arasında:

• aşırı hacim,
• belirgin asimetri,
• kontur bozukluğu,
• yüzeyel dolgu,
• migrasyon,
• hastanın sonucu artık istememesi

bulunabilir.

Özellikle uzun yıllar tekrarlayan dudak dolgularında mevcut ürün miktarı yalnız dış görünüşe bakılarak her zaman doğru tahmin edilemez.

Bu nedenle önce mevcut anatomiyi ve dolgu dağılımını anlamak önemlidir.

Dolgu migrasyonu hyalüronidazla düzeltilebilir mi?

Eğer migrasyon yapan materyal hyalüronik asit dolgusuysa, hyalüronidaz uygun bir tedavi seçeneği olabilir.

Ancak önce gerçekten migrasyon olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Her dudak üzerindeki kabarıklık migrasyon değildir. Doğal anatomik yapı, ödem, eski dolgunun dağılımı veya başka doku değişiklikleri benzer görüntü oluşturabilir.

Bu nedenle yalnız sosyal medyadaki fotoğraflarla “migrasyon” tanısı koymak doğru değildir.

Göz altı dolgusu eritilebilir mi?

Evet, HA bazlı göz altı dolguları gerektiğinde hyalüronidazla azaltılabilir veya eritilebilir.

Özellikle:

• kronik ödem,
• fazla ürün,
• yüzeyel yerleşim,
• düzensizlik,
• migrasyon

gibi durumlarda değerlendirilebilir.

Ancak göz altı anatomisi karmaşıktır ve şişlik her zaman yalnız dolgudan kaynaklanmaz.

Bu konu Göz Altı Dolgusu Sonrası Ödem sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Dolgu sonrası damar tıkanıklığı nedir?

Dolgu enjeksiyonlarının en ciddi komplikasyonlarından biri vasküler oklüzyondur.

Dolgu materyali bir arterin içine girdiğinde veya damar dolaşımını bozduğunda dokunun kanlanması azalabilir.

Bu durumda hücrelere yeterli oksijen ulaşamaz ve zamanında tedavi edilmezse iskemi ve doku nekrozu gelişebilir.

HA dolguya bağlı vasküler oklüzyonun erken tanınması ve uygun hyalüronidaz tedavisinin hızla başlanması komplikasyon yönetiminin temelidir.

Damar tıkanıklığının belirtileri nelerdir?

Belirtiler her hastada tamamen aynı olmayabilir.

Dikkat edilmesi gereken bulgular arasında:

• beklenenden şiddetli veya artan ağrı,
• ciltte ani soluklaşma,
• beyazlaşma,
• morumsu veya livedoid ağ görünümü,
• kapiller dolumun bozulması,
• dokuda soğukluk,
• ilerleyen renk değişikliği

bulunabilir.

Ağrı önemli bir bulgu olmakla birlikte ağrı olmaması vasküler oklüzyonu tamamen dışlamaz.

Bu nedenle yalnız hastanın ağrı tarifine güvenilmemelidir.

Vasküler oklüzyonda neden zaman önemlidir?

Çünkü problem estetik görünüm değil, dokunun kanlanmasıdır.

Kan akımı yeterince uzun süre bozulursa doku hasarı ilerleyebilir.

Bu nedenle vasküler oklüzyon şüphesinde “birkaç gün bekleyip bakalım” yaklaşımı uygun değildir.

Kılavuzlar klinik tanının hızla konulmasını ve hedefli tedavinin gecikmeden başlanmasını vurgulamaktadır.

Vasküler oklüzyonda hyalüronidaz nasıl kullanılır?

Bu durum elektif dolgu eritmeden farklıdır.

Amaç estetik hacmi azaltmak değil, damar dolaşımını etkileyen HA materyalini mümkün olduğunca hızlı parçalamaktır.

Bu nedenle vasküler oklüzyon protokollerinde kullanılan hyalüronidaz miktarı ve tekrar yaklaşımı elektif düzeltmeden farklı olabilir. CMAC kılavuzları vasküler oklüzyon için yüksek doz ve gerektiğinde tekrarlanan hyalüronidaz yaklaşımını tarif etmektedir.

Bu sayfada spesifik doz şeması vermiyorum; çünkü damar tıkanıklığı evde uygulanabilecek veya internetten öğrenilerek yönetilebilecek bir durum değildir.

Görme değişikliği olursa ne yapılmalıdır?

Dolgu enjeksiyonundan sonra:

• ani görme azalması,
• görme kaybı,
• görme alanı değişikliği,
• çift görme,
• göz hareketlerinde bozukluk,
• şiddetli göz ağrısı

gelişmesi acil bir durumdur.

Bu tablo yalnız “dolgu eritilecek” basit bir komplikasyon olarak değerlendirilmemelidir.

Dolgu materyalinin oftalmik dolaşıma ulaşması retinal veya oftalmik arter dolaşımını etkileyebilir ve kalıcı görme kaybına yol açabilir.

Bu durumda acil oftalmolojik ve uygun hastane değerlendirmesi gerekir.

Klinikte lokal hyalüronidaz uygulamak, görme kaybı gelişmiş bir hastada tek başına yeterli bir yönetim olarak görülmemelidir.

Hyalüronidaz alerji yapabilir mi?

Evet, alerjik reaksiyon mümkündür; ancak ciddi reaksiyonlar nadirdir.

Hyalüronidazın kaynağı ve preparatı önemlidir.

Özellikle hayvansal kökenli bazı preparatlarda alerji riski ve arı/eşek arısı venomuyla olası çapraz duyarlılık klinik öyküde dikkate alınabilir. Güvenli kullanım kılavuzu bu ilişkinin ve önceki alerjik öykünün değerlendirilmesini özellikle vurgulamaktadır.

Bu nedenle elektif eritme öncesinde:

• önceki hyalüronidaz reaksiyonları,
• ciddi alerji öyküsü,
• arı/eşek arısı sokmasına karşı ciddi reaksiyon

sorgulanmalıdır.

Hyalüronidaz öncesinde alerji testi yapılmalı mı?

Her durumda aynı yaklaşım uygulanmaz.

Elektif dolgu eritme ile acil vasküler oklüzyon birbirinden ayrılmalıdır.

Elektif olgularda preparat ve hastanın alerji öyküsüne göre deri testi düşünülebilir.

Ancak vasküler oklüzyon gibi doku kaybı riski bulunan acil bir durumda, rutin deri testi yapmak için tedavinin geciktirilmesi uygun olmayabilir. CMAC kılavuzu da elektif kullanım ile acil damar oklüzyonu yönetimini bu açıdan ayırmaktadır.

Dolgu eritildikten sonra hemen tekrar dolgu yapılabilir mi?

Her hastada gerekli değildir ve çoğu zaman acele edilmemelidir.

Özellikle elektif düzeltmede önce:

• ödemin geçmesi,
• dokunun gerçek durumunun görülmesi,
• ne kadar dolgunun kaldığının anlaşılması,
• yeniden dolgu gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi

daha doğru olabilir.

Vasküler oklüzyon sonrası ise öncelik tamamen komplikasyonun güvenli biçimde çözülmesi ve dokunun iyileşmesidir.

Ultrason dolgu eritmede gerekli midir?

Her hastada zorunlu değildir.

Ancak özellikle:

• hangi dolgunun yapıldığı bilinmiyorsa,
• birden fazla eski dolgu varsa,
• dolgunun anatomik yeri belirsizse,
• nodül veya migrasyon düşünülüyorsa,
• daha önce yapılan hyalüronidaz tedavilerine rağmen problem devam ediyorsa

yüksek frekanslı ultrasonografi oldukça yararlı olabilir.

Ultrason, dolgu materyalinin yerini ve çevre anatomik yapılarla ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Güncel hyalüronidaz literatüründe görüntüleme rehberli uygulamalar da giderek daha fazla ele alınmaktadır.

Her dolgu komplikasyonunda hyalüronidaz yapılır mı?

Hayır.

Önce komplikasyonun ne olduğu anlaşılmalıdır.

Örneğin:

• HA’ya bağlı fazla hacim → hyalüronidaz düşünülebilir.
• HA vasküler oklüzyonu → acil hyalüronidaz tedavisi gerekir.
• Enfeksiyon şüphesi → yalnız hyalüronidaz yeterli olmayabilir.
• İnflamatuvar nodül → nedenine göre farklı yaklaşım gerekir.
• CaHA veya PLLA komplikasyonu → hyalüronidaz dolgunun kendisini eritmez.
• Ödem → önce neden belirlenmelidir.

Global konsensus önerileri dolgu komplikasyonlarının erken/geç, inflamatuvar/noninflamatuvar ve vasküler gibi mekanizmalarına göre ayrılarak yönetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Dolayısıyla “dolgu problemi = hyalüronidaz” şeklinde bir denklem doğru değildir.

Hyalüronidazın yan etkileri nelerdir?

Olası etkiler arasında:

• enjeksiyon bölgesinde ağrı,
• kızarıklık,
• şişlik,
• morarma,
• geçici hassasiyet,
• lokal alerjik reaksiyon

bulunabilir.

Daha ciddi sistemik alerjik reaksiyonlar nadir olmakla birlikte mümkündür.

Ayrıca estetik açıdan gereğinden fazla dolgunun çözülmesi hastanın beklediğinden fazla hacim kaybı hissetmesine neden olabilir.

Bu nedenle elektif eritme işlemi de kontrollü ve planlı yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Hyalüronidaz bütün dolguları eritir mi?

Hayır. Hyalüronidaz temel olarak hyalüronik asit dolguları parçalar. CaHA, PLLA, PCL veya kalıcı dolguları HA dolgular gibi eritmez.

2. Dolgu tek seansta tamamen erir mi?

Her zaman değil. Dolgunun tipi, miktarı, çapraz bağ yapısı, bulunduğu bölge ve kullanılan hyalüronidaz miktarı sonucu etkiler. Bazı hastalarda birden fazla değerlendirme veya uygulama gerekebilir.

3. Hyalüronidaz kendi hyalüronik asidimi de eritir mi?

Doğal dokudaki hyalüronik asidi de geçici olarak etkileyebilir. Ancak doğal HA sürekli metabolize edilip yeniden sentezlenir. Bu nedenle gereksiz ve kontrolsüz kullanım yerine endikasyona göre tedavi yapılmalıdır.

4. Dolgu eritmek yüzümü kalıcı olarak çökertir mi?

Beklenen sonuç bu değildir. Dolgunun ortadan kalkması kişinin doğal anatomisini yeniden görünür hale getirebilir ve bu bazen “çökme” olarak algılanabilir. Nihai değerlendirme işlem sonrası ödem geçtikten sonra yapılmalıdır.

5. Hyalüronidaz alerji yapabilir mi?

Evet. Çoğu reaksiyon lokal olsa da nadiren ciddi alerjik reaksiyon gelişebilir. Özellikle önceki hyalüronidaz reaksiyonu ve ciddi arı/eşek arısı alerjisi öyküsü değerlendirilmelidir.

6. Dolgu sonrası çok ağrı ve renk değişikliği varsa beklemeli miyim?

Hayır. Beklenenden şiddetli ağrı, solukluk, mor-livedoid renk değişikliği veya dolaşım bozukluğu damar tıkanıklığını düşündürebilir ve hızlı değerlendirme gerektirir.

7. Dolgu sonrası görme bulanıklığı olursa ne yapılmalıdır?

Yeni görme kaybı, bulanıklık, çift görme veya göz hareketlerinde bozukluk acil değerlendirme gerektirir. Yalnız rutin dolgu eritme randevusu beklenmemelidir.

8. Dolgu eritildikten sonra yeniden dolgu yapılabilir mi?

Gerekirse yapılabilir; ancak özellikle elektif eritme sonrasında önce ödemin geçmesi ve dokunun gerçek durumunun yeniden değerlendirilmesi daha doğru olabilir. Vasküler komplikasyon sonrası ise yeniden dolgu öncelik değildir.