İçeriğe atla

Dermatoloji Nedir? Dermatolog Hangi Hastalıklara Bakar?

DERMATOLOJİ

Dermatoloji Nedir? Dermatolog Hangi Hastalıklara Bakar?

Tıbbi içerik·Uzm. Dr. Utkan Kızıltaç·Dermatoloji Uzmanı

İçerik sahibi / Yazar: Uzm. Dr. Utkan Kızıltaç — Dermatoloji Uzmanı

Dermatoloji, Türkiye’deki resmi uzmanlık adıyla Deri ve Zührevi Hastalıkları, deri, saç, tırnak ve mukozalarda görülen hastalıkların yanı sıra cinsel yolla bulaşan hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıp uzmanlık alanıdır.

Dermatolog ise tıp fakültesinden mezun olduktan sonra Deri ve Zührevi Hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi tamamlamış hekimdir. Türkiye’de bu uzmanlık dalının eğitim süresi güncel mevzuatta 4 yıl olarak yer almaktadır ve Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından yayımlanan çekirdek müfredat doğrultusunda yürütülür.

Dermatoloji yalnızca sivilce, leke veya estetik uygulamalardan ibaret değildir. Akne, egzama, psoriasis (sedef hastalığı), ürtiker, deri enfeksiyonları, otoimmün deri hastalıkları, saç ve tırnak hastalıkları, benler, deri kanserleri, ağız ve genital mukoza hastalıkları ile cinsel yolla bulaşan hastalıklar dermatolojinin kapsamındadır.

Dermatolog ile cildiye doktoru aynı şey midir?

Evet.

Türkiye’de günlük dilde kullanılan “cildiye doktoru”, tıbbi olarak Dermatoloji veya Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanını ifade eder.

“Dermatolog”, “dermatoloji uzmanı”, “Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanı” ve halk arasında kullanılan “cildiye doktoru” aynı uzmanlık alanını tanımlamak için kullanılan ifadelerdir.

Buna karşılık “cilt uzmanı” gibi genel ifadeler tek başına kişinin hekim veya dermatoloji uzmanı olduğunu göstermez.

Dermatolog hangi organ ve dokularla ilgilenir?

Dermatoloji yalnızca derinin görünen yüzeyiyle ilgilenmez.

Temel çalışma alanları şunlardır:

  • Deri
  • Saç ve saçlı deri
  • Tırnaklar
  • Ağız mukozası
  • Genital mukoza
  • Derinin ek yapıları
  • Bazı cinsel yolla bulaşan hastalıklar

Amerikan Dermatoloji Akademisi dermatoloğu deri, saç ve tırnak hastalıklarının tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış tıp doktoru olarak tanımlar ve dermatologların binlerce farklı hastalığı değerlendirebildiğini belirtir.

Türkiye’deki Sağlık Bakanlığı hastane tanımları da saç, tırnak, ağız mukozası, genital bölge ve zührevi hastalıkları dermatolojinin kapsamına dahil etmektedir.

Dermatolog hangi cilt hastalıklarına bakar?

Dermatolojinin hastalık yelpazesi oldukça geniştir.

Sık değerlendirilen sorunlar arasında:

  • Akne
  • Rozasea
  • Atopik dermatit
  • Kontakt dermatit
  • Seboreik dermatit
  • Psoriasis
  • Ürtiker
  • Vitiligo
  • Melazma
  • Postinflamatuvar hiperpigmentasyon
  • Mantar enfeksiyonları
  • Bakteriyel deri enfeksiyonları
  • Viral deri enfeksiyonları
  • Siğiller
  • Molluscum contagiosum
  • İlaç reaksiyonları
  • Otoimmün deri hastalıkları
  • Bağ dokusu hastalıklarının deri bulguları
  • İyi huylu deri tümörleri
  • Melanom ve diğer deri kanserleri

bulunur.

Bu liste dermatolojinin tamamı değildir. Derinin görünümü bazı durumlarda yalnız deriye ait bir hastalığı, bazı durumlarda ise sistemik bir hastalığın belirtisini gösterebilir.

AAD de bir deri bulgusunun bazen altta yatan sistemik hastalığın ilk işaretlerinden biri olabileceğine dikkat çekmektedir.

Akne için hangi doktora gidilir?

Akne bir dermatolojik hastalıktır ve dermatolog tarafından değerlendirilir.

Aknenin yalnız “ergenlik sivilcesi” olarak görülmesi doğru değildir. Erişkin kadın aknesi, nodülokistik akne, iz bırakan akne ve hormonal faktörlerle ilişkili akne gibi farklı klinik tablolar vardır.

Dermatolog yalnız mevcut sivilceleri değil;

  • Aknenin şiddetini
  • Komedon, papül, püstül ve nodül dağılımını
  • İz gelişme riskini
  • Kullanılan ürünleri
  • Önceki tedavileri
  • Gerekli olduğunda hormonal veya sistemik faktörleri

değerlendirir.

Tedavi topikal ürünlerden sistemik tedavilere kadar değişebilir.

Egzama için dermatoloğa gidilir mi?

Evet.

“Egzama” tek bir hastalık değildir.

Atopik dermatit, irritan kontakt dermatit, alerjik kontakt dermatit, seboreik dermatit ve farklı ekzematöz hastalıklar birbirinden farklı nedenlerle gelişebilir.

Bir kızarıklığın yalnız görünümüne bakarak “egzama” olduğunu düşünmek her zaman doğru olmayabilir. Mantar enfeksiyonları, psoriasis veya başka deri hastalıkları bazen ekzema benzeri görünebilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan, yaygın veya tedaviye dirençli tablolar dermatolojik değerlendirme gerektirir.

Sedef hastalığına hangi doktor bakar?

Psoriasis yani sedef hastalığı, dermatolojinin temel hastalıklarından biridir.

Psoriasis yalnızca deride pullanma yapan bir sorun değildir. Bazı hastalarda tırnakları ve eklemleri de etkileyebilir ve farklı sistemik hastalıklarla birlikte görülebilir.

Dermatolog hastalığın:

  • Yaygınlığını
  • Yerleşimini
  • Tırnak tutulumunu
  • Eklem belirtilerini
  • Önceki tedavilere yanıtı
  • Hastanın yaşam kalitesine etkisini

değerlendirerek topikal, fototerapi veya sistemik tedavi seçeneklerini planlayabilir.

AAD de psoriasis hastalarında eşlik eden bazı kardiyometabolik sorunların değerlendirilmesinin önemine dikkat çekmektedir.

Ürtiker ve kurdeşene dermatolog bakar mı?

Evet.

Ürtiker, halk arasında kurdeşen olarak da bilinir ve dermatologların sık değerlendirdiği hastalıklardan biridir.

Birden ortaya çıkan, kabarık, kaşıntılı ve çoğunlukla yer değiştiren lezyonlarla görülebilir.

Akut ve kronik ürtikerin değerlendirme yaklaşımı farklı olabilir. Her ürtiker vakasında kapsamlı alerji testleri yapılması gerekmez.

Özellikle haftalar boyunca tekrarlayan ürtikerde hastalığın süresi, tetikleyiciler, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden belirtiler değerlendirilir.

Saç dökülmesine hangi doktor bakar?

Saç ve saçlı deri hastalıkları dermatolojinin uzmanlık alanıdır.

Saç dökülmesi tek bir hastalık değildir.

Dermatolog şu tabloları birbirinden ayırmaya çalışır:

  • Erkek tipi androgenetik alopesi
  • Kadın tipi androgenetik alopesi
  • Telogen effluvium
  • Alopesi areata
  • Skar bırakan alopesiler
  • Çekmeye bağlı saç dökülmesi
  • Saçlı deri enfeksiyonları
  • Saç şaftı hastalıkları

Saç dökülmesinde yalnız kan testi yaptırmak veya vitamin kullanmak tanının yerini tutmaz.

Muayene, saç kaybının dağılımı ve gerektiğinde trikoskopi tanıda önemli bilgiler sağlayabilir.

Kepek ve saçlı deri kaşıntısına dermatolog bakar mı?

Evet.

Kepek, kaşıntı ve saçlı deri kızarıklığının farklı nedenleri olabilir.

Örneğin:

  • Seboreik dermatit
  • Psoriasis
  • Kontakt dermatit
  • Mantar enfeksiyonları
  • Bazı folikülitler

benzer yakınmalara yol açabilir.

Özellikle saçlı deride ağrı, püstül, kabuklanma veya beraberinde saç kaybı varsa yalnız kozmetik şampuan değiştirerek uzun süre beklemek doğru olmayabilir.

Tırnak hastalıklarına dermatolog bakar mı?

Evet.

Tırnaklar dermatolojinin temel çalışma alanlarından biridir.

Dermatolog;

  • Tırnak mantarı
  • Tırnak psoriasis’i
  • Tırnak batması
  • Travmatik tırnak değişiklikleri
  • Tırnak çevresi inflamasyonu
  • Kırılgan tırnak
  • Pigmentli tırnak çizgileri
  • Bazı tırnak tümörleri

gibi sorunları değerlendirebilir.

Sağlık Bakanlığına bağlı dermatoloji kliniklerinin güncel kapsam tanımlarında da tırnak mantarı, tırnak kalınlaşması ve tırnak batması dermatoloji kapsamında sayılmaktadır.

Tırnaktaki siyah çizgi için dermatoloğa gidilir mi?

Evet.

Tırnaktaki koyu çizgilerin çoğu kötü huylu değildir; ancak melanonişi farklı nedenlerle gelişebilir.

Pigment bazen benign bir nevüsten, travmadan veya başka nedenlerden kaynaklanabilirken nadiren tırnak ünitesinin melanomu gibi önemli hastalıklar da değerlendirmeye alınmalıdır.

Özellikle yeni ortaya çıkan, değişen veya tek tırnağı etkileyen pigmentasyonlarda dermatolojik değerlendirme önemlidir.

Bu nedenle tırnaktaki koyu çizginin yalnız “mantar” olduğu varsayılmamalıdır.

Benlere hangi doktor bakar?

Benler dermatolog tarafından değerlendirilir.

Dermatolog pigmentli lezyonu muayene eder ve gerekli olduğunda dermoskopi kullanabilir.

Dermoskopi derinin yüzey ve yüzey altındaki yapılarını büyüterek değerlendirmeye yardımcı olan bir yöntemdir.

Ancak dermoskopi her şüpheli lezyonda kesin tanı anlamına gelmez. Gerektiğinde lezyonun çıkarılması veya biyopsi alınması ve histopatolojik inceleme yapılması gerekir.

Özellikle yeni ortaya çıkan veya şekil, renk, boyut ya da davranış değiştiren lezyonların değerlendirilmesi önemlidir.

Deri kanserlerine dermatolog bakar mı?

Evet.

Dermatologlar deri kanserlerinin erken tanısı ve tedavisinde önemli rol oynar.

Başlıca deri kanserleri arasında:

  • Bazal hücreli karsinom
  • Skuamöz hücreli karsinom
  • Melanom

bulunur.

Bazı erken deri kanserleri dermatolog tarafından lokal anestezi altında cerrahi olarak çıkarılabilir. AAD’nin güncel hasta rehberlerinde de eksizyon ve uygun hastalarda Mohs cerrahisi gibi yöntemlerin dermatolojik deri kanseri tedavisinde kullanıldığı belirtilmektedir.

Deri kanseri tedavisinde tümörün tipi ve evresine göre plastik cerrahi, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi veya başka branşlarla multidisipliner çalışma gerekebilir.

Geçmeyen yara için dermatoloğa gidilir mi?

Evet.

Deride haftalar boyunca iyileşmeyen, tekrar kanayan, kabuklanıp yeniden açılan veya giderek büyüyen bir lezyon dermatolojik değerlendirme gerektirebilir.

Bunun nedeni her zaman deri kanseri değildir; enfeksiyonlar, inflamatuvar hastalıklar ve başka sorunlar da benzer şekilde görülebilir.

Ancak özellikle güneşe maruz kalan bölgelerde uzun süre geçmeyen lezyonların değerlendirilmesi geciktirilmemelidir.

Leke için dermatoloğa gidilir mi?

Evet.

Hastaların “leke” olarak tanımladığı bütün oluşumlar aynı değildir.

Örneğin:

  • Melazma
  • Güneş lekeleri
  • Postinflamatuvar hiperpigmentasyon
  • Çiller
  • Seboreik keratoz
  • Nevüsler
  • Bazı ilaç veya hastalıklara bağlı pigmentasyonlar

birbirinden farklıdır.

Daha da önemlisi, bazı pigmentli tümörler başlangıçta hasta tarafından basit bir “leke” olarak görülebilir.

Bu nedenle özellikle lazer veya başka kozmetik bir işlem uygulanmadan önce pigmentli oluşumun tanısının bilinmesi önemlidir.

AAD de kozmetik olarak “yaşlılık lekesi” sanılan bazı oluşumların deri kanseri olabileceğine dikkat çekmektedir.

Melazmaya dermatolog bakar mı?

Evet.

Melazma, özellikle yüz bölgesinde görülen kronik ve tekrarlamaya eğilimli pigmentasyon bozukluğudur.

Tedavi yalnız mevcut pigmenti açmaya çalışmaktan ibaret değildir.

Dermatolog;

  • Pigmentin dağılımını
  • Güneş ve görünür ışık maruziyetini
  • Hormonal faktörleri
  • Kullanılan kozmetik ürünleri
  • Önceki tedavileri
  • Postinflamatuvar hiperpigmentasyon riskini

değerlendirerek fotoproteksiyon, topikal tedaviler ve uygun seçilmiş prosedürleri birlikte planlayabilir.

Ağız içindeki yaralara dermatolog bakar mı?

Bazılarına evet.

Dermatoloji yalnız dış deriyi değil mukozaları da kapsar.

Ağız içerisinde:

  • Tekrarlayan aftlar
  • Oral liken planus
  • Behçet hastalığının ağız bulguları
  • Bazı enfeksiyonlar
  • Otoimmün büllöz hastalıklar

gibi dermatolojik sorunlar görülebilir.

Sağlık Bakanlığı dermatoloji kliniklerinin kapsam tanımlarında ağız içi hastalıklar, Behçet hastalığı ve aftlar da dermatolojinin değerlendirdiği hastalıklar arasında sayılmaktadır.

Bazı ağız lezyonlarında diş hekimliği, KBB veya başka uzmanlık alanlarıyla ortak değerlendirme gerekebilir.

Genital bölgedeki cilt sorunlarına dermatolog bakar mı?

Evet.

Genital bölgede görülen her lezyon cinsel yolla bulaşan hastalık değildir.

Bu bölgede:

  • Egzama
  • Psoriasis
  • Liken skleroz
  • Liken planus
  • Mantar enfeksiyonları
  • Pigmentasyon sorunları
  • Genital siğiller
  • Başka inflamatuvar veya enfeksiyöz hastalıklar

görülebilir.

Dermatoloji aynı zamanda zührevi hastalıkları, yani cinsel yolla bulaşan hastalıkların önemli bir bölümünü kapsar. Türkiye’deki resmi uzmanlık adının “Deri ve Zührevi Hastalıkları” olması da bu tarihsel ve klinik kapsamı yansıtır.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklara dermatolog bakar mı?

Evet.

Dermatoloji ve veneroloji tarihsel olarak aynı uzmanlık çatısı altında gelişmiştir.

Dermatologlar özellikle deri ve mukozada bulgu veren:

  • Sifiliz
  • Genital siğiller
  • Genital herpes
  • Molluscum contagiosum
  • Bazı diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları

değerlendirebilir.

Hastalığa göre enfeksiyon hastalıkları, üroloji, kadın hastalıkları ve doğum veya başka uzmanlık alanlarıyla iş birliği gerekebilir.

Çocukların deri hastalıklarına dermatolog bakar mı?

Evet.

Dermatologlar yenidoğan döneminden ileri yaşlara kadar bütün yaş gruplarında deri hastalıklarını değerlendirir.

Çocuklarda sık görülen dermatolojik sorunlar arasında:

  • Atopik dermatit
  • Pişik
  • Siğil
  • Molluscum contagiosum
  • Mantar enfeksiyonları
  • Doğum lekeleri
  • Saç ve tırnak sorunları

bulunabilir.

Bazı kompleks vakalarda pediatrik dermatoloji deneyimi veya çocuk hastalıklarıyla ortak takip gerekebilir.

Alerji için dermatoloğa gidilir mi?

Bazı alerjik hastalıklar dermatolojinin alanındadır.

Örneğin:

  • Alerjik kontakt dermatit
  • Bazı ilaç reaksiyonları
  • Ürtiker
  • Atopik dermatit

dermatolojik değerlendirme gerektirebilir.

Ancak “alerji” çok geniş bir kavramdır. Astım, alerjik rinit veya anafilaksi gibi durumlarda Alerji ve İmmünoloji uzmanlığı da devreye girebilir.

Bu nedenle kişinin hangi belirtileri yaşadığı, doğru branşın belirlenmesinde önemlidir.

Deri hastalıkları iç organ hastalıklarının belirtisi olabilir mi?

Evet.

Deri vücuttan bağımsız bir yüzey değildir.

Bazı sistemik hastalıklar deride ilk veya önemli belirtilerini gösterebilir.

Örneğin bazı:

  • Otoimmün hastalıklar
  • Endokrin hastalıkları
  • Karaciğer hastalıkları
  • Hematolojik hastalıklar
  • Enfeksiyonlar
  • Beslenme bozuklukları

deri, saç, tırnak veya mukozalarda bulgu verebilir.

AAD de dermatologların bazen deri belirtileri üzerinden önemli sistemik hastalıkları ilk fark eden hekim olabileceğini vurgulamaktadır.

Bu nedenle dermatolojik muayene yalnız kozmetik görünümü değerlendirmek değildir.

Dermatolog deri biyopsisi yapar mı?

Evet.

Bazı deri hastalıklarında kesin veya daha güvenilir tanı için deri biyopsisi gerekebilir.

Biyopsi sırasında deriden küçük bir örnek alınır ve histopatolojik incelemeye gönderilir.

Örneğin biyopsi;

  • Şüpheli deri tümörlerinde
  • Bazı inflamatuvar hastalıklarda
  • Otoimmün deri hastalıklarında
  • Skar bırakan saç dökülmelerinde
  • Klinik olarak tanısı net olmayan lezyonlarda

gerekebilir.

Her deri hastalığında biyopsi yapılmaz. İşlem, klinik gerekliliğe göre planlanır.

Dermatolog cerrahi işlem yapar mı?

Evet.

Dermatoloji yalnız ilaç reçete edilen bir branş değildir.

Dermatologlar uygun durumlarda:

  • Deri biyopsisi
  • Ben veya başka lezyonların eksizyonu
  • Bazı deri kanseri ameliyatları
  • Küretaj
  • Kriyoterapi
  • Elektrokoter gibi girişimsel işlemler

uygulayabilir.

Bazı daha geniş cerrahilerde veya özel anatomik alanlarda başka cerrahi branşlarla ortak planlama gerekebilir.

Dermatolog lazer uygulaması yapar mı?

Lazerler dermatolojide hem medikal hem de kozmetik amaçlarla kullanılabilir.

Kullanım alanı cihazın dalga boyuna ve özelliklerine göre değişir.

Dermatolojide lazer ve ışık temelli sistemler;

  • Bazı pigment problemleri
  • Vasküler lezyonlar
  • Akne izleri
  • Bazı skarlar
  • Cilt yenileme uygulamaları
  • Seçilmiş başka dermatolojik durumlar

için değerlendirilebilir.

Ancak “lazer” tek bir tedavi değildir.

Bir Q-switch lazer, fraksiyonel ablativ lazer veya başka enerji bazlı cihaz aynı sorunu aynı mekanizma ile tedavi etmez.

En önemli nokta, önce doğru tanının konulması ve ardından uygun cihazın seçilmesidir.

Dermatolog botulinum toksin uygulaması yapar mı?

Dermatologlar kozmetik dermatoloji kapsamında botulinum toksin uygulamaları yapabilir.

Botulinum toksin yalnız kırışıklık tedavisinde kullanılmaz. Dermatolojide seçilmiş hastalarda hiperhidroz gibi tıbbi durumlarda da kullanılabilir.

Kozmetik uygulamada önemli olan yalnız enjeksiyon yapabilmek değildir.

Değerlendirme;

  • Yüz anatomisi
  • Kas hareketleri
  • Asimetriler
  • Önceki uygulamalar
  • Kullanılan ürün
  • Beklenen sonuç
  • Kontrendikasyonlar
  • Komplikasyon yönetimi

gibi unsurları içerir.

Dermatolog dolgu uygulaması yapar mı?

Evet.

Dermatologlar uygun eğitim ve deneyim kapsamında hyalüronik asit dolgular ve başka enjekte edilebilir dermatolojik ürünlerle çalışabilir.

Ancak dolgu uygulamasında amaç yalnız belirli bir bölgeye hacim vermek değildir.

Öncelikle:

  • Gerçek anatomik sorun
  • Kullanılacak materyal
  • Damar anatomisi
  • Ürünün geri döndürülebilir olup olmadığı
  • Beklenen sonuç
  • Olası komplikasyonlar

değerlendirilmelidir.

AAD de kozmetik işlemlerde dermatologların yalnız cildi değil, cildin altındaki sinir ve kas anatomisini de değerlendirdiğini ve işlemin hastaya uygun olup olmadığını belirlemenin önem taşıdığını belirtmektedir.

Dermatolog yalnız hastalık mı tedavi eder, estetik dermatoloji de alanına girer mi?

Dermatoloji; medikal dermatoloji, dermatolojik cerrahi ve kozmetik dermatolojiyi kapsayan geniş bir uzmanlık alanıdır.

Kozmetik dermatolojide değerlendirilebilecek konular arasında:

  • Dinamik kırışıklıklar
  • Cilt kalitesi
  • Akne izleri
  • Bazı skarlar
  • Pigmentasyon
  • Hacim değişiklikleri
  • Yüz yaşlanmasının dermatolojik bileşenleri

bulunabilir.

Fakat kozmetik talep olması, tıbbi değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz.

Örneğin hasta “bu lekeye lazer istiyorum” diyebilir; ancak dermatolog önce lekenin gerçekten benign bir pigment problemi olup olmadığını değerlendirmelidir.

Dermatolog ile medikal estetik aynı şey midir?

Hayır.

Dermatoloji bir tıp uzmanlık dalıdır.

Dermatolog, tıp fakültesi sonrasında Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanlık eğitimi almış hekimdir.

Türkiye’de güncel mevzuatta Deri ve Zührevi Hastalıkları ayrı bir tıpta uzmanlık ana dalı olarak tanımlanmış ve uzmanlık eğitim süresi dört yıl olarak belirtilmiştir.

Bir kişinin estetik işlemler yapıyor olması tek başına dermatoloji uzmanı olduğu anlamına gelmez.

Bu ayrım özellikle kişinin dermatolojik bir hastalığı veya estetik işlemin öncesinde tanı gerektiren bir lezyonu varsa önemlidir.

Dermatolog her cilt bakım ürününü önerir mi?

Dermatolojik değerlendirmede amaç mümkün olduğunca fazla ürün kullanmak değildir.

Cilt bakım planı;

  • Cilt tipi
  • Mevcut deri hastalıkları
  • Kullanılan ilaçlar
  • Gebelik veya emzirme durumu
  • Hassasiyet
  • Akne veya pigmentasyon eğilimi
  • Hastanın günlük alışkanlıkları

gibi faktörlere göre değişebilir.

Bazı hastalarda çok aşamalı bakım rutinleri yerine daha sade bir sistem daha uygun olabilir.

Dermatologun görevi belirli bir marka veya çok sayıda ürün kullandırmak değil, hastanın ihtiyacına uygun yaklaşımı belirlemektir.

Ne zaman dermatoloğa gidilmeli?

Aşağıdaki durumlar dermatolojik değerlendirme gerektirebilir:

  • Geçmeyen veya sık tekrarlayan döküntü
  • Şiddetli veya uzun süren kaşıntı
  • Yeni veya değişen ben
  • Haftalar boyunca iyileşmeyen yara
  • Hızlı veya belirgin saç dökülmesi
  • Saçlı deride ağrı, kızarıklık veya kabuklanma
  • Tırnakta yeni pigmentli çizgi veya kalıcı şekil değişikliği
  • Ani başlayan yaygın ürtiker
  • Tekrarlayan ağız veya genital bölge lezyonları
  • Tedaviye dirençli akne
  • İz bırakmaya başlayan akne
  • Yeni veya değişen pigmentli leke

Ancak bu bir aciliyet listesi değildir.

Hızla ilerleyen ciddi deri reaksiyonları, ateşle birlikte yaygın döküntü, ağız-göz-genital mukozada yaygın yaralar, nefes darlığıyla birlikte ürtiker veya ciddi sistemik belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir.

Dermatoloji muayenesinde ne yapılır?

Dermatoloji muayenesi yalnız görünen lezyona birkaç saniye bakmak değildir.

Hekim öncelikle şikâyetin öyküsünü değerlendirir. Ardından lezyonun:

  • Görünümü
  • Rengi
  • Sınırları
  • Yüzeyi
  • Dağılımı
  • Yerleşimi
  • Eşlik eden bulguları

incelenir.

Tanıya göre dermoskopi, trikoskopi, laboratuvar testleri, mikrobiyolojik incelemeler veya deri biyopsisi gerekebilir.

Bu konu Dermatoloji Muayenesinde Neler Yapılır? sayfasında ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

Dermatolog Perspektifi

Dermatolojiye yalnız “cilt yüzeyini tedavi eden bir branş” olarak bakmıyorum.

Deride gördüğümüz bir bulgu bazen yalnız deriye ait olabilir; bazen de başka bir hastalığın ilk belirtisidir.

Benzer şekilde hastanın “akne”, “egzama”, “güneş lekesi” veya “saç dökülmesi” olarak tanımladığı sorun her zaman düşündüğü tanı olmayabilir. Bu nedenle benim için ilk aşama, hastanın istediği tedaviyi seçmek değil önce problemin ne olduğunu anlamaktır.

Bu prensip kozmetik dermatolojide de değişmiyor.

Bir hasta belirli bir lazer, dolgu veya başka bir işlem isteyebilir. Ancak önce gerçekten hangi anatomik veya dermatolojik sorunun tedavi edilmeye çalışıldığına bakarım. Örneğin pigmentli bir lezyona yalnız görünümünden dolayı “güneş lekesi” deyip doğrudan lazer uygulamak yerine önce lezyonun tanısını değerlendirmek gerekir.

Aynı yaklaşım saç dökülmesinde de geçerlidir. Her saç dökülmesini vitamin eksikliği kabul etmek veya bütün hastalara aynı PRP ya da mezoterapi protokolünü uygulamak doğru değildir.

Benim için dermatolojik yaklaşım:

şikâyeti dinlemek → doğru tanıyı veya olası tanıları belirlemek → gerekli ve gereksiz seçenekleri ayırmak → tedavinin yarar ve risklerini değerlendirmek → bundan sonra tedaviyi seçmek

şeklinde ilerler.

Dermatolojinin bence önemli özelliklerinden biri budur: medikal dermatoloji, cerrahi dermatoloji ve kozmetik dermatolojiyi aynı deri biyolojisi ve tanı bilgisi altında birleştirir.

Sık Sorulan Sorular

1. Dermatolog ile cildiye doktoru aynı mıdır?

Evet. Türkiye’de “cildiye” halk arasında kullanılan isimdir; resmi uzmanlık adı Deri ve Zührevi Hastalıklarıdır.

2. Dermatolog saç dökülmesine bakar mı?

Evet. Saç ve saçlı deri hastalıkları dermatolojinin uzmanlık alanıdır. Androgenetik alopesi, telogen effluvium, alopesi areata ve skar bırakan alopesiler dermatolog tarafından değerlendirilir.

3. Dermatolog tırnak hastalıklarına bakar mı?

Evet. Tırnak mantarı, psoriasis, tırnak batması, pigmentli tırnak değişiklikleri ve başka tırnak hastalıkları dermatolojinin kapsamındadır.

4. Benlere ve deri kanserlerine dermatolog bakar mı?

Evet. Benlerin değerlendirilmesi, dermoskopi, şüpheli lezyonların biyopsisi ve birçok erken deri kanserinin tanı ve tedavisi dermatolojinin temel alanları arasındadır.

5. Genital bölgedeki hastalıklara dermatolog bakar mı?

Evet. Genital bölgede hem dermatolojik hastalıklar hem de bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar görülebilir. Türkiye’deki uzmanlığın resmi adı da Deri ve Zührevi Hastalıklarıdır.

6. Dermatolog botulinum toksin ve dolgu uygulaması yapar mı?

Dermatoloji kozmetik uygulamaları da kapsayabilir. Enjeksiyon öncesinde cilt sağlığı, anatomi, endikasyon ve komplikasyon riskinin değerlendirilmesi önemlidir.

7. Dermatoloğa gitmek için mutlaka ciltte görünür bir hastalık olması gerekir mi?

Hayır. Saç dökülmesi, tırnak değişikliği, tekrarlayan kaşıntı, mukozal hastalıklar, ben kontrolü veya kozmetik dermatoloji değerlendirmesi de dermatoloji başvuru nedenleri olabilir.

8. Dermatolog olmak için tıp fakültesinden sonra ayrıca uzmanlık eğitimi gerekir mi?

Evet. Türkiye’de Deri ve Zührevi Hastalıkları bir tıpta uzmanlık ana dalıdır ve güncel mevzuatta uzmanlık eğitim süresi dört yıldır.

Bilimsel Kaynaklar

1. American Academy of Dermatology Association. What is a dermatologist? https://www.aad.org/public/fad/what-is-a-derm

2. T.C. Sağlık Bakanlığı — Tıpta Uzmanlık Kurulu. Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Dallarının Çekirdek Müfredat ve Standartları. https://tuk.saglik.gov.tr/TR-82498/mufredatlar.html

3. T.C. Sağlık Bakanlığı mevzuatı. Tıpta Uzmanlık Ana Dalları ve Eğitim Süreleri.

4. T.C. Sağlık Bakanlığı, Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Dermatoloji (Deri ve Zührevi Hastalıkları).

5. T.C. Sağlık Bakanlığı, Akyurt Devlet Hastanesi. Dermatoloji Kliniğinde Hangi Hastalıklar Tedavi Edilir?

6. Deri ve Zührevi Hastalıklar Derneği. https://turkderm.org.tr/