Doğum lekeleri hangi gruplara ayrılır?

Pratik olarak iki ana gruba ayrılabilir:

Vasküler doğum lekeleri

Damar yapılarından kaynaklanan veya damar gelişimiyle ilişkili lezyonlardır.

Örnekler:

• İnfantil hemanjiom
• Nevus simplex
• Kapiller malformasyon / port-wine birthmark

Pigmente doğum lekeleri

Pigment hücreleri veya melanin dağılımıyla ilişkili lezyonlardır.

Örnekler:

• Konjenital melanositik nevüs
• Café-au-lait makülü
• Konjenital dermal melanositoz

Bu grupların her birinin kendi doğal seyri vardır. Dolayısıyla bütün “doğum lekelerini” tek başlık altında aynı şekilde tedavi etmek mümkün değildir.

Her doğum lekesi gerçekten doğum anında mı vardır?

Hayır.

Bazı lezyonlar doğumda belirgindir.

Örneğin:

• Nevus simplex
• Kapiller malformasyon
• Konjenital melanositik nevüs
• Dermal melanositoz

genellikle doğumda vardır.

Buna karşılık infantil hemanjiomların önemli bir kısmı doğumda belirgin olmayabilir. İlk günlerde yalnız çok hafif bir renk değişikliği görülebilir veya birkaç hafta sonra ortaya çıkabilir.

AAP hemanjiom kılavuzu, infantil hemanjiomların en hızlı büyüme döneminin yaklaşık 1–3 ay arasında olduğunu ve büyümenin büyük bölümünün 5. aya kadar tamamlandığını vurgulamaktadır. Bu nedenle riskli hemanjiomlarda erken tanı önemlidir.

İnfantil hemanjiom nedir?

İnfantil hemanjiom, bebeklik döneminde görülen iyi huylu vasküler tümördür.

Bu ayrım önemlidir:

Hemanjiom yalnızca “damar lekesi” değildir; vasküler tümör olarak sınıflandırılır.

Genellikle:

1. İlk haftalarda ortaya çıkar.
2. İlk aylarda hızla büyüyebilir.
3. Daha sonra büyümesi yavaşlar.
4. Zaman içerisinde involüsyon, yani gerileme dönemine girer.

Ancak tüm hemanjiomların tamamen iz bırakmadan kaybolacağı söylenemez.

Bazı lezyonların gerilemesi sonrasında:

• Gevşek deri
• Fibrofatty doku
• Telanjiektazi
• Renk değişikliği
• Kalıcı kontur bozukluğu

kalabilir.

Bu nedenle “nasıl olsa geçecek” yaklaşımı her hemanjiom için doğru değildir.

İnfantil hemanjiom nasıl görünür?

Yüzeysel hemanjiomlar genellikle:

• Parlak kırmızı
• Kabarmış
• Lobüle

görünebilir.

Daha derin hemanjiomlarda ise:

• Mavimsi
• Deri renginde
• Cilt altında kabarık

bir görünüm olabilir.

Bazı lezyonlar hem yüzeysel hem derin komponent içerir.

Yerleşim ve derinlik tedavi kararında önemlidir.

Her hemanjiom tedavi edilir mi?

Hayır.

Birçok küçük ve düşük riskli infantil hemanjiom yalnız izlenebilir.

Ancak bazı hemanjiomlar yüksek riskli kabul edilir.

AAP kılavuzu yüksek riskli hemanjiomları başlıca şu durumlarda tanımlar:

• Hayatı tehdit etme potansiyeli
• Fonksiyon kaybı
• Ülserasyon
• Altta yatan yapısal anomaliyle ilişki
• Kalıcı şekil bozukluğu riski

Bu grupta mümkün olduğunca erken uzman değerlendirmesi önerilir.

Hemanjiomda neden erken değerlendirme önemlidir?

Çünkü en hızlı büyüme dönemi çok erkendir.

AAP’ye göre infantil hemanjiomların en hızlı büyümesi genellikle 1–3 aylık dönemde gerçekleşir ve büyümenin büyük bölümü 5 aya kadar tamamlanır.

Dolayısıyla:

“Biraz daha bekleyelim, büyürse bakarız”

yaklaşımı bazı yüksek riskli lezyonlarda tedavi fırsatının gecikmesine neden olabilir.

AAP yüksek riskli hemanjiomlarda mümkünse 1 aylık yaş civarında uzman değerlendirmesinin başlatılmasını önermektedir.

Hangi hemanjiomlar daha fazla önem taşır?

Özellikle:

• Göz çevresinde
• Burun ucunda
• Dudakta
• Kulak çevresinde
• Hava yolunu etkileyebilecek bölgede
• Büyük segmental yüz dağılımında
• Bez bölgesinde ve ülserasyon riski yüksek alanlarda

bulunan hemanjiomlar daha dikkatli değerlendirilir.

Örneğin göz çevresindeki bir lezyon yalnız kozmetik değildir; görme gelişimini etkileyebilir.

Dudaktaki büyük bir hemanjiom:

• Beslenme
• Ülserasyon
• Kalıcı şekil bozukluğu

açısından önemli olabilir.

Hemanjiom ülserleşebilir mi?

Evet.

Ülserasyon infantil hemanjiomların önemli komplikasyonlarından biridir.

Ülser gelişirse:

• Ağrı
• Kanama
• Enfeksiyon
• İz

oluşabilir.

AAP, ülserasyonu yüksek riskli hemanjiom kriterlerinden biri olarak kabul etmektedir.

Özellikle bez bölgesi, dudak ve sürtünmeye açık alanlarda ülserasyon klinik olarak daha önemli olabilir.

Hemanjiom nasıl tedavi edilir?

Sistemik tedavi gerektiren problemli infantil hemanjiomlarda oral propranolol güncel temel tedavilerden biridir.

AAP kılavuzu sistemik tedavi gereken hemanjiomlarda propranololü birinci basamak ajan olarak önermektedir.

Ancak propranolol:

• Doktor değerlendirmesi
• Uygun dozlama
• Beslenme durumu
• Kardiyak/solunumsal riskler
• Hipoglisemi riski

gibi noktalar dikkate alınarak kullanılmalıdır.

Bu nedenle ebeveynlerin kendi başlarına başlaması gereken bir ilaç değildir.

Propranolol ne kadar süre kullanılır?

AAP kılavuzunda sistemik tedavinin genellikle en az 6 ay, sıklıkla 12 aylık yaşa kadar veya bazı hastalarda daha uzun süre sürdürülebileceği belirtilmektedir.

Ancak süre:

• Hemanjiomun büyüklüğüne
• Yerleşimine
• Yanıtına
• Nüks riskine

göre bireyselleştirilir.

Topikal timolol kullanılabilir mi?

Evet, ancak her hemanjiom için değil.

AAP, küçük, ince ve yüzeysel seçilmiş infantil hemanjiomlarda topikal timololün kullanılabileceğini belirtmektedir.

Kalın, derin, geniş veya fonksiyon riski taşıyan hemanjiomda yalnız topikal timolol yeterli olmayabilir.

Hemanjiom için lazer yapılır mı?

Seçilmiş vakalarda yapılabilir.

Ancak infantil hemanjiomda lazer çoğu zaman sistemik tedavinin yerine geçen standart ilk seçenek değildir.

AAP, lazer ve cerrahinin özellikle:

• İnvolüsyon sonrası kalan deri değişikliklerinde
• Seçilmiş bazı erken lezyonlarda

kullanılabileceğini belirtmektedir.

Beş veya daha fazla hemanjiom varsa neden önemlidir?

AAP kılavuzu 5 veya daha fazla kutanöz infantil hemanjiom bulunan bebeklerde hepatik hemanjiom olasılığı açısından görüntüleme değerlendirmesinin düşünülmesini önermektedir.

Bu nedenle çok sayıda küçük hemanjiom yalnız kozmetik bir bulgu olarak görülmemelidir.

Her kırmızı doğum lekesi hemanjiom mudur?

Hayır.

Bu en sık karıştırılan konulardan biridir.

Kırmızı doğum lekeleri arasında:

• İnfantil hemanjiom
• Nevus simplex
• Kapiller malformasyon

bulunabilir.

İnfantil hemanjiom bir vasküler tümördür ve büyüme-gerileme döngüsü gösterir.

Kapiller malformasyon ise yapısal bir damar malformasyonudur ve genellikle çocukla birlikte büyür.

Nevus simplex ise çok sık görülen, çoğu zaman zamanla solan benign kapiller lezyondur.

Bu ayrım tedaviyi tamamen değiştirir.

Nevus simplex nedir?

Nevus simplex:

• “Somon lekesi”
• “Leylek ısırığı”
• “Melek öpücüğü”

gibi isimlerle de anılabilir.

Doğumda bulunan:

• Açık pembe
• Kırmızı
• Düz
• Basmakla solabilen

kapiller vasküler lezyondur.

En sık:

• Ense
• Alın
• Kaş arası
• Göz kapakları

gibi bölgelerde görülür. DermNet bunu sık görülen ve benign bir kapiller malformasyon olarak tanımlamaktadır.

Nevus simplex ağlayınca neden koyulaşır?

Kan akımı arttığında veya damarlar genişlediğinde renk daha belirgin hale gelebilir.

Bu nedenle:

• Ağlama
• Ateş
• Ikınma
• Sıcaklık değişimi

sırasında nevus simplex daha kırmızı görülebilir.

Bu durum lekenin kötüleştiği anlamına gelmez.

Nevus simplex kendiliğinden geçer mi?

Yüzde bulunan birçok nevus simplex zamanla belirgin şekilde solar.

Ensedeki lezyonlar ise daha uzun süre kalabilir.

Çoğu vakada tedavi gerekmez.

Ancak alışılmadık yerleşim veya görünüm varsa farklı vasküler lezyonlardan ayrılması önemlidir.

Kapiller malformasyon nedir?

Kapiller malformasyon, eski literatürde sıklıkla port-wine stain olarak adlandırılan, doğumda mevcut olan damar malformasyonudur.

Genellikle:

• Düz
• Pembe-kırmızı veya mor
• Tek taraflı
• Kalıcı

bir lezyondur.

Nevus simplex’in aksine çoğu zaman kendiliğinden tamamen kaybolmaz.

Yaşla birlikte:

• Koyulaşabilir
• Kalınlaşabilir
• Yüzeyinde nodüler değişiklikler gelişebilir

özellikle erişkinlikte belirginleşebilir.

Port-wine stain ile hemanjiom arasındaki fark nedir?

Bu ayrım çok önemlidir.

İnfantil hemanjiom:

• Doğumda belirgin olmayabilir.
• İlk aylarda hızla büyür.
• Daha sonra geriler.

Kapiller malformasyon:

• Genellikle doğumda vardır.
• Çocuk büyüdükçe orantılı biçimde büyür.
• Spontan olarak kaybolmaz.

Dolayısıyla ebeveyne “kırmızı doğum lekesi zamanla geçer” denmeden önce hangi lezyondan söz edildiğinin bilinmesi gerekir.

Yüzdeki port-wine stain neden önemlidir?

Bazı yüz yerleşimleri Sturge-Weber sendromu ile ilişkili olabilir.

Özellikle alın ve üst göz kapağı gibi belirli dağılımlar daha yüksek nörolojik ve oküler riskle ilişkilendirilebilir.

2021 multidisipliner konsensüs raporu, yüksek riskli yüz kapiller malformasyonlarında Sturge-Weber açısından erken değerlendirmeyi önermektedir.

Bu nedenle yüzde geniş bir port-wine birthmark yalnız kozmetik leke olarak değerlendirilmemelidir.

Port-wine stain lazerle tedavi edilir mi?

Evet.

Pulsed dye laser (PDL) kapiller malformasyonların temel lazer seçeneklerinden biridir.

2021 konsensüs bildirisi PDL’yi port-wine birthmark tedavisinde standart lazer yaklaşımı olarak tanımlamakta ve erken yaşta tedavinin bazı hastalarda daha iyi sonuç sağlayabileceğini belirtmektedir.

Ancak:

• Lekenin rengi
• Derinliği
• Yerleşimi
• Deri fototipi
• Tedavi yaşı

yanıtı etkiler.

Her lekenin tamamen kaybolacağı garanti edilemez.

Konjenital melanositik nevüs nedir?

Konjenital melanositik nevüs, doğumda bulunan veya yaşamın erken döneminde belirgin hale gelen melanosit kaynaklı bendir.

Bu lezyonlar:

• Kahverengi
• Açık veya koyu pigmentli
• Düz veya kabarık
• Kıllı veya kılsız

olabilir.

Çocuk büyüdükçe nevüs de genellikle vücutla birlikte büyür. 2024 pediatrik dermatoloji yayını konjenital melanositik nevüsleri fetal gelişim sırasında oluşan melanosit proliferasyonları olarak tanımlamaktadır.

Konjenital nevüsler nasıl sınıflandırılır?

En önemli parametrelerden biri öngörülen erişkin boyutudur.

Genel olarak:

• Küçük
• Orta
• Büyük
• Dev

şeklinde sınıflandırılır.

Risk değerlendirmesinde yalnız boyut değil:

• Uydu nevüs sayısı
• Yerleşim
• Morfoloji
• Nörolojik bulgular

da dikkate alınabilir.

Doğuştan benlerde melanom riski var mıdır?

Evet, ancak risk bütün konjenital nevüslerde aynı değildir.

Güncel literatür küçük ve orta büyüklükteki konjenital melanositik nevüslerde mutlak melanom riskinin düşük olduğunu göstermektedir.

2024 tarihli bir derleme, küçük ve orta CMN’lerde kutanöz melanom için mutlak riski yaklaşık %0,3 olarak tahmin etmektedir. Büyük/dev nevüslerde ise risk daha yüksektir ve nörokutanöz melanositoz gibi ek riskler de söz konusu olabilir.

Başka bir 2024 derlemesi de küçük-orta CMN’lerde melanom riskinin düşük olduğunu, büyük/dev lezyonlarda ise morbidite ve melanoma/nörokutanöz sendrom riskinin daha belirgin hale geldiğini vurgulamaktadır.

Her doğuştan ben alınmalı mı?

Hayır.

Bu önemli bir yanlış inanıştır.

Konjenital melanositik nevüsün otomatik olarak cerrahiyle çıkarılması gerekmez.

Kararda:

• Boyut
• Yerleşim
• Görünüm
• Takip edilebilirlik
• Değişim
• Melanom riski
• Cerrahinin izi
• Psikososyal etkiler

birlikte değerlendirilir.

2024 yönetim derlemesi de CMN yaklaşımının yalnız melanoma riskini azaltmaya değil, aynı zamanda kozmetik ve psikososyal sonuçları da dikkate alan bireyselleştirilmiş bir karar olması gerektiğini vurgulamaktadır.

Konjenital nevüsü çıkarmak melanom riskini tamamen ortadan kaldırır mı?

Her zaman değil.

Özellikle büyük/dev CMN’de melanom yalnız ciltte kalan nevüs hücrelerinden değil, santral sinir sistemindeki melanositik proliferasyondan da gelişebilir.

Bu nedenle cerrahi eksizyon:

“nevüsü çıkardık, melanoma riski sıfırlandı”

anlamına gelmez.

Ayrıca büyük lezyonların bütün nevüs hücrelerini tamamen çıkarmak teknik olarak mümkün olmayabilir.

Konjenital nevüste hangi değişiklikler önemlidir?

Çocuk büyüdükçe nevüsün de orantılı büyümesi normal olabilir.

Ancak:

• Hızlı orantısız büyüme
• Yeni sert nodül
• Kalıcı ülserasyon
• Tekrarlayan kanama
• Belirgin renk veya yapı değişimi
• Yeni ağrı

değerlendirme gerektirir.

Büyük/dev nevüslerde düzenli klinik takip daha önemlidir.

Nörokutanöz melanositoz nedir?

Büyük veya çok sayıda konjenital melanositik nevüsü olan bazı çocuklarda melanositlerin santral sinir sisteminde de bulunduğu bir tablo gelişebilir.

Bu nörokutanöz melanositoz olarak adlandırılır.

Risk özellikle:

• Büyük/dev CMN
• Çok sayıda satellit nevüs

ile daha fazla ilişkilidir.

Seçilmiş yüksek riskli çocuklarda nörolojik değerlendirme ve MRI gündeme gelebilir.

Ancak her küçük konjenital nevüste beyin MRI’ı gerekli değildir.

Café-au-lait lekesi nedir?

Café-au-lait makülleri:

• Açık kahverengi
• Düz
• Genellikle homojen renkli
• Sınırları belirgin

pigmente lekelerdir.

Doğumda bulunabilir veya erken çocukluk döneminde belirginleşebilir.

Tek veya birkaç café-au-lait lekesi sağlıklı çocuklarda da görülebilir.

Café-au-lait lekesi tehlikeli midir?

Tek başına çoğu zaman hayır.

Önem kazandığı durum sayısının fazla olması ve başka bulgularla birlikte bulunmasıdır.

Birden fazla café-au-lait makülü:

• NF1
• Legius sendromu
• McCune-Albright sendromu

gibi bazı genetik tablolarla ilişkili olabilir.

Altı café-au-lait lekesi neden önemlidir?

NF1’in güncellenmiş tanı kriterlerinden biri:

• Ergenlik öncesi çocukta 5 mm’den büyük
• Ergenlik sonrası bireyde 15 mm’den büyük
• Altı veya daha fazla café-au-lait makülü

bulunmasıdır.

Ancak NF1 tanısı yalnız café-au-lait lekelerinin sayısına dayanmaz; başka klinik veya genetik kriterler de gerekir. 2021 uluslararası konsensüs bu kriterleri güncellemiştir.

Dolayısıyla:

“Altı leke = kesin NF1”

demek doğru değildir.

NF1’de başka hangi bulgular görülebilir?

Tanı kriterleri arasında:

• Koltuk altı veya kasıkta çillenme
• Nörofibromlar
• Plexiform nörofibrom
• Optik yol gliomu
• Lisch nodülleri / koroidal anomaliler
• Karakteristik kemik lezyonları
• Patojenik NF1 varyantı

gibi bulgular bulunabilir.

Küçük çocuklarda bazı bulgular yaşla ortaya çıktığından takip gerekebilir.

Café-au-lait lekesine lazer yapılabilir mi?

Pigment azaltıcı lazerler kozmetik amaçla kullanılabilir, ancak:

• Yanıt değişkendir.
• Nüks olabilir.
• Pigment değişikliği gelişebilir.

Daha önemlisi, çok sayıda café-au-lait makülü bulunan çocukta ilk adım kozmetik lazer değil, altta yatan sendrom olasılığını değerlendirmektir.

Konjenital dermal melanositoz nedir?

Konjenital dermal melanositoz, eski terminolojide “Mongolian spot” olarak da adlandırılan:

• Mavi
• Mavi-gri
• Gri-kahverengi

düz pigmentli alanlardır.

En sık:

• Sakrum
• Bel
• Kalça

bölgesinde görülür.

Pigmentin mavi-gri görünmesinin nedeni melanositlerin derinin daha derin tabakalarında bulunmasıdır.

DermNet, bu lezyonların benign olduğunu ve çoğunun çocukluk döneminde giderek solduğunu belirtmektedir.

Dermal melanositoz morlukla karışabilir mi?

Evet.

Özellikle:

• Mavi-gri renk
• Kalça/bel yerleşimi

morlukla karıştırılabilir.

Bu nedenle doğumda veya erken bebeklikte mevcut geniş dermal melanositozların sağlık kayıtlarına not edilmesi bazen yararlı olabilir.

Lezyon:

• Ağrısızdır.
• Travmayla oluşmaz.
• Günler içinde sararıp morluk gibi kaybolmaz.

Dermal melanositoz tedavi edilir mi?

Çoğu vakada hayır.

DermNet’e göre tipik lumbosakral dermal melanositoz iyi huyludur ve çoğu çocukta yaklaşık ilk birkaç yıl içinde belirgin biçimde solar.

Yaygın, alışılmadık yerleşimli veya kalıcı lezyonlarda farklı dermal pigmentasyon tablolarından ayırmak gerekebilir.

Doğum lekesi zamanla büyürse kötü müdür?

Her zaman değil.

Çocuk büyüdükçe bazı doğum lekeleri de çocukla orantılı şekilde büyür.

Örneğin:

• Kapiller malformasyon
• Konjenital melanositik nevüs
• Café-au-lait makülü

çocuğun vücut yüzeyi büyüdükçe daha büyük görünebilir.

Bu durum tek başına malignite anlamına gelmez.

Daha önemli olan:

• Orantısız hızlı büyüme
• Yeni nodül
• Ülserasyon
• Belirgin yapısal değişiklik

gibi özelliklerdir.

Bir doğum lekesi kabarmaya başlarsa ne yapılmalıdır?

Lezyonun tipine göre anlamı değişir.

Örneğin hemanjiom erken dönemde doğal olarak kabarabilir.

Ancak daha önce stabil olan pigmentli bir lezyonda:

• Yeni nodül
• Sertlik
• Hızlı büyüme

gelişmesi değerlendirme gerektirir.

Bu nedenle doğum lekesindeki değişiklik yalnız “büyüdü mü?” değil, nasıl büyüdü? sorusuyla değerlendirilmelidir.

Doğum lekesi kanarsa önemli midir?

Travmayla bazı lezyonlar kanayabilir.

Ancak:

• Kendiliğinden kanama
• Tekrarlayan kanama
• Ülserasyon
• İyileşmeyen yara

varsa değerlendirme gerekir.

Özellikle hemanjiom ülserasyonu ağrılı olabilir ve tedavi gerektirebilir.

Doğum lekesinin fotoğrafını çekmek faydalı mı?

Evet.

Özellikle:

• Konjenital nevüs
• Café-au-lait makülü
• Kapiller malformasyon
• İzlenen hemanjiom

gibi lezyonlarda standart ışık ve benzer açıyla çekilen fotoğraflar zaman içindeki değişimi karşılaştırmayı kolaylaştırabilir.

Ancak fotoğraf gerçek dermatolojik muayenenin yerini tutmaz.

Dermoskopi kullanılabilir mi?

Evet.

Özellikle pigmente doğum lekelerinde dermoskopi:

• Pigment yapısını
• Ağ yapısını
• Globülleri
• Asimetriyi
• Yeni gelişen değişiklikleri

takip etmeye yardımcı olabilir.

Konjenital melanositik nevüslerde seri klinik ve dermoskopik izlem seçilmiş hastalarda yararlı olabilir.

Doğum lekesine biyopsi gerekir mi?

Çoğu tipik doğum lekesinde gerekmez.

Biyopsi:

• Tanı belirsizse
• Şüpheli değişiklik varsa
• Yeni nodül gelişmişse
• Klinik görünüm beklenenden farklıysa

gündeme gelebilir.

Hemanjiom, nevus simplex veya tipik café-au-lait makül gibi klasik görünümlerde çoğu zaman biyopsiye gerek yoktur.

Doğum lekesine lazer yapılabilir mi?

Bazı lezyonlarda evet.

Örneğin:

• Kapiller malformasyonlarda PDL
• Seçilmiş pigmentli lezyonlarda pigment lazerleri

kullanılabilir.

Ancak tanısı net olmayan melanositik bir lezyonu yalnız kozmetik amaçla lazerle yok etmeye çalışmak uygun değildir.

Çünkü:

• Histopatolojik değerlendirme imkânı kaybolabilir.
• Pigment kısmen kaybolup lezyonun takibi zorlaşabilir.
• Altta yatan biyolojik süreç tedavi edilmemiş olabilir.

Önce tanı, sonra işlem yapılmalıdır.

Hangi doğum lekeleri genellikle yalnız takip edilir?

Örneğin:

• Tipik nevus simplex
• Küçük ve düşük riskli hemanjiom
• Tek veya birkaç café-au-lait makülü
• Tipik dermal melanositoz
• Stabil küçük/orta konjenital nevüslerin bir bölümü

yalnız takip edilebilir.

Ancak bu genel kategorilerin içinde istisnalar vardır.

Hangi doğum lekeleri daha erken değerlendirilmelidir?

Özellikle:

• Göz, dudak, burun veya hava yolu çevresindeki hızla büyüyen hemanjiom
• Ülserleşen hemanjiom
• Büyük segmental hemanjiom
• Beşten fazla kutanöz hemanjiom
• Yüzde geniş port-wine birthmark
• Büyük/dev konjenital melanositik nevüs
• Çok sayıda satellit nevüs
• Altı veya daha fazla café-au-lait makülü
• Hızla değişen pigmentli lezyon
• Tanısı belirsiz doğum lekesi

dermatolojik değerlendirme gerektirir.

Doğum lekesi kanser midir?

Çoğu doğum lekesi kanser değildir.

Hatta büyük çoğunluğu benign lezyonlardır.

Ancak bazı doğuştan pigmente lezyonlarda yaşam boyu melanoma riski farklı derecelerde bulunabilir.

Bu risk özellikle konjenital melanositik nevüsün boyutu ve dağılımıyla ilişkilidir. Küçük ve orta CMN’de risk düşükken büyük/dev lezyonlarda daha yüksektir.

Bu nedenle ebeveyne “hiçbir risk yok” veya “mutlaka kansere dönüşür” demek yerine lezyona özgü risk anlatılmalıdır.

Doğum lekeleri çocuğun psikolojisini etkileyebilir mi?

Evet.

Özellikle:

• Yüz
• Boyun
• Eller
• Geniş görünür alanlar

üzerindeki lezyonlar okul çağında:

• Meraklı bakışlar
• Sorular
• Akran zorbalığı
• Özgüven sorunları

oluşturabilir.

Konjenital melanositik nevüs yönetimiyle ilgili güncel derlemeler de tedavi kararında yalnız malignite riskini değil, kozmetik ve psikososyal yükü dikkate almayı önermektedir.

Dolayısıyla tamamen benign bir lezyon dahi bazı çocuklarda tedavi veya psikososyal destek gerektirebilir.

Güneşten korunma gerekli midir?

Evet.

Özellikle pigmente nevüsü bulunan çocuklarda standart çocukluk çağı güneşten korunma prensipleri uygulanmalıdır.

Ancak güneş kremi kullanmak konjenital nevüsü ortadan kaldırmaz veya melanoma riskini sıfırlamaz.

Amaç bütün cildi gereksiz UV maruziyetinden korumaktır.

Her doğum lekesi için düzenli yıllık kontrol gerekir mi?

Hayır.

Kontrol sıklığı:

• Lezyon tipi
• Boyut
• Yerleşim
• Sayı
• Çocuğun yaşı
• Değişim

gibi faktörlere göre belirlenir.

Tipik ve düşük riskli nevus simplex için yıllık dermatoloji takibi gerekmeyebilir.

Büyük/dev CMN gibi daha yüksek riskli lezyonlarda ise düzenli takip daha anlamlıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Her doğum lekesi tehlikeli midir?

Hayır. Doğum lekelerinin büyük bölümü iyi huyludur. Risk; lezyonun tipi, büyüklüğü, sayısı, yerleşimi ve zaman içindeki değişimine göre değerlendirilir.

2. Her kırmızı doğum lekesi hemanjiom mudur?

Hayır. Nevus simplex ve kapiller malformasyon gibi başka vasküler lezyonlar da kırmızı olabilir. Hemanjiomun doğal seyri bunlardan farklıdır.

3. Hemanjiom kendiliğinden geçer mi?

Birçok infantil hemanjiom zaman içinde geriler. Ancak yüksek riskli lezyonlar fonksiyon kaybı, ülserasyon veya kalıcı şekil bozukluğu oluşturabileceği için yalnız beklemek uygun olmayabilir.

4. Doğuştan ben mutlaka alınmalı mı?

Hayır. Küçük ve orta konjenital melanositik nevüslerin çoğu takip edilebilir. Karar boyut, yerleşim, değişiklik, takip edilebilirlik, cerrahi iz ve psikososyal yük birlikte değerlendirilerek verilir.

5. Altı café-au-lait lekesi NF1 anlamına gelir mi?

Altı veya daha fazla uygun büyüklükte café-au-lait makülü NF1 tanı kriterlerinden biridir ancak tek başına her durumda kesin tanı değildir. Diğer klinik ve/veya genetik kriterler de değerlendirilmelidir.

6. Port-wine birthmark kendiliğinden geçer mi?

Genellikle hayır. Kapiller malformasyonlar çocuk büyüdükçe onunla birlikte büyür ve zamanla koyulaşabilir veya kalınlaşabilir. Seçilmiş hastalarda pulsed dye laser kullanılabilir.

7. Mavi-gri doğum lekesi morluk mudur?

Çoğu zaman tipik lumbosakral mavi-gri leke konjenital dermal melanositozdur ve iyi huyludur. Özellikle sakrum ve kalçada görülür ve çoğu çocukta zaman içinde solar.

8. Doğum lekesi için ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?

Kritik bölgede hızla büyüyen veya ülserleşen hemanjiom, yüzde geniş kapiller malformasyon, büyük/dev konjenital nevüs, çok sayıda café-au-lait lekesi, yeni nodül veya hızlı değişim varsa ya da lezyonun tanısı belirsizse dermatolojik değerlendirme uygundur.